Yeni küresel sanal kumarımız: Tahmin piyasaları hakkında bilmek isteyeceğiniz her şey

İnsanların çok çeşitli gelecek olaylara bahis oynamasına olanak tanıyan tahmin piyasaları, son aylarda şüpheli işlemlerin ortaya çıkmasıyla birlikte yeni bir inceleme altına alındı ama bu arada daha önce olmadığı kadar da merak uyandırdı.

Perşembe günü, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun yakalanmasında yer alan ABD Ordusu özel kuvvetler askeri, görevle ilgili olaylara bahis oynamak için gizli bilgileri kullanmakla suçlandı.

İşte bu giderek büyüyen olguya dair eldeki bilgileri The New York Times’ın bir haberinin de yardımıyla derledik.

İşte yedi soru ve cevapla “tahmin piyasaları”…

Tahmin piyasaları nedir?

Polymarket veya Kalshi gibi tahmin piyasaları, esasen kumar siteleri. Ancak spor gibi belirli bir alana odaklanmak yerine, bahisçiler ciddi veya önemsiz güncel olaylara bahis oynarlar. 

İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın ne zaman görevden ayrılacağına, Elon Musk’ın önümüzdeki ay kaç sosyal medya mesajı göndereceğine veya belirli bir günde Paris’te havanın ne kadar sıcak olacağına bahis oynayabilirler.

Doğru tahmin ederlerse, yanlış tahmin yapanlardan para kazanırlar. Platformların kendileri, her bahisten ücret alarak gelir elde ediyor. Yani masa her şart altında kazanıyor.

Polymarket ve Kalshi, seçim sonuçları, gümrük tarifeleri ve petrol fiyatları da dahil olmak üzere binlerce farklı piyasada milyarlarca dolar bahis oynayan milyonlarca kullanıcıya sahip.

Bu piyasalar, kumar oynamayı seven, güncel olayları takip eden ve güçlü görüşlere sahip kişilere hitap edebilir. Ayrıca, büyük miktarda para kazanmak için içeriden bilgi kullanmaya istekli kişilere de cazip gelebilir.

Bu piyasalar yasal mı?

Dünyanın çoğu yerinde evet.

Amerika Birleşik Devletleri’nde durum daha karmaşık: Polymarket birkaç yıl boyunca ülkede mevcut değildi, ancak son birkaç ayda bazı piyasalarda bahis almaya başladı.

Diğer ABD merkezli tahmin piyasası platformları gibi Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu tarafından denetlenen Kalshi, Amerikalı müşterilerine daha geniş bir piyasa yelpazesi sunuyor.

(Uluslararası sitelerde daha geniş çapta bahis oynamak isteyen ABD’li kişiler, konumlarını gizlemek ve daha fazla bahis seçeneğine erişmek için genellikle sanal özel ağ (VPN) kullanıyorlar.)

Bahis piyasaları, kumar yasalarının kısıtlayıcı olduğu eyaletlerde bile mevcut. Bunun nedeni, bahis piyasalarının bahisçiler gibi oran belirleyip kazançları ödeyip kayıpları ceplerine atmaktan ziyade, daha çok bir emtia borsası gibi “alışverişleri” kolaylaştırıp sadece bir pay aldıklarını iddia etmeleri.

Peki, bu piyasalar olayları tahmin etmeye yardımcı olabilir mi?

Belki. Çalışmalar, büyük insan gruplarının bireysel uzmanlardan daha iyi tahminler yaptığını gösteriyor; bu olguya genellikle “kalabalığın bilgeliği” deniyor.

Bu, tahmin piyasası verilerine bakmanın siyaset, iş dünyası, dış ilişkiler veya hatta hava durumuyla ilgili gelecekteki olayları tahmin etmede faydalı olabileceği anlamına gelir.

Peki, ne ters gidebilir ki?

Federal savcılara göre, ABD ordusunun Venezuela’daki operasyonuyla ilgili sonuçlara bahis oynayarak 400.000 dolardan fazla kazanan Amerikalı askerin Perşembe günü iddianameyle suçlanmasından önce, en hafif tabirle şüphe uyandıran bir dizi gizemli bahis olayı yaşanmıştı.

İran’a yönelik Amerikan-İsrail saldırısı veya Oscar ödülleri gibi büyük olaylardan önce, tahmin piyasalarına çok sayıda bahis yapıldı ve bunların çoğu olacakları doğru tahmin etti. Belki bu insanlar şanslıydı ya da son derece zekiydi. Ancak, bazı yatırımcıların hisse senedi piyasasında yasadışı yollarla para kazanmak için içeriden bilgi kullanmasına benzer şekilde, bu kişilerin ayrıcalıklı, içeriden bilgiye sahip olup bunu bahislerinde kullanmış olabilecekleri şüphesi de ortaya çıktı.

New York Times’ın Polymarket verilerine ilişkin analizi, geçen Haziran ayında bir günde yüzlerce bahsin ABD’nin bir gün içinde İran’a saldıracağını tahmin ettiğini gösterdi. Times, bu tür bahislerin daha önce oldukça alışılmadık olduğunu tespit etti.

ABD İran’a saldırdı ve bu bahisçiler büyük kazançlar elde etti.

Bu vakalara karşı herhangi bir tepki oldu mu?

Bazı ABD eyaletleri son zamanlarda tahmin piyasalarını açıkça yasaklamak için adımlar attı.

Hem Polymarket hem de Kalshi, içeriden bilgiye dayalı işlemlere karşı önlemlerini sıkılaştırdıklarını söyledi. Kalshi bu hafta, kendi seçim yarışlarında işlem yapmaya çalışan üç siyasi adayı yasakladı.

Beyaz Saray bu ay, personeline İran’la savaş hakkındaki gizli bilgileri tahmin veya diğer finansal piyasalarda bahis oynamak için kullanmamaları konusunda uyarıda bulundu.

Bu piyasalar ne zamandır var?

Piyasa tahminleri son birkaç yılda ivme kazanmış olsa da, daha uzun süredir varlar. Örneğin, siyasi bahisleri kolaylaştıran öncü Iowa Elektronik Piyasaları 1988 yılına dayanmaktadır.

2003 yılında Pentagon, bahisçilerin terörist saldırıları, suikastları ve diğer sismik siyasi olayları tahmin edebilecekleri bir çevrimiçi piyasa planladı ve bunun faydalı veriler sağlayabileceğini umdu.

Plan, korkunç olaylardan insanların kar elde edebileceği fikrini ürkütücü bulan yasa koyuculardan büyük tepki çekti ve plan hızla iptal edildi.

Türkiye’den bahis yapmak mümkün mü?

Evet. Bu siteler şu anda yasaklı değil. Bu sitelerin kendisi diğer online kumar siteleri gibi olmadığı için, yani “şans oyunu” olmadığı için belki bu sitelerde Türkiye kökenli kredi kartıyla işlem yapmak, sonra da kazancı almak da mümkün olabilir. Maliye Bakanlığı’nın bu konuda bir önlem aldığı henüz duyulmadı.

Kaldı ki, Polymarket gibi siteler işlemlerini kripto varlıklar üzerinden de yapıyor. Dolayısıyla bahisleri kripto varlıkla yapmak, sonra da eğer kazanılırsa yine kripto varlık olarak kazanmak mümkün gözüküyor.