Gemide ortaya çıkan Hantavirüsten korkmalı mıyız?

Atlantik Okyanusu’nda bir yolcu gemisinde meydana gelen hantavirüs salgını, nadir görülen ancak ölümcül olan bu virüsle ilgili endişeleri artırdı. Halk sağlığı yetkilileri, virüs ve yayılma şekli hakkında bildiklerimiz ışığında, genel halk için tehdidin düşük olduğunu söylüyor.

Salgın, virüsün And Dağları versiyonundan

Baltimore’daki Johns Hopkins Özel Patojenler Merkezi direktörü Dr. Gaby Frank, hantavirüsün birçok farklı versiyonu olduğunu belirtti. Laboratuvar testleri, geminin 1 Nisan’da yola çıktığı Arjantin de dahil olmak üzere Güney Amerika’ya özgü olan And Dağları versiyonunun gemideki salgında etkili olduğunu, salgının endemik olduğunu gösterdi. Dünya Sağlık Örgütü’nde salgın ve pandemi hazırlık ve önleme başkanı Dr. Maria Van Kerkhove, ilk hantavirüs vakalarının, Arjantin’de gemiye binmeden önce enfekte olduklarına inanılan bir çiftte görüldüğünü söyledi.

Hantavirüsün çoğu formu, enfekte kemirgenlerin dışkısı, idrarı ve tükürüğüyle temas yoluyla, insanların virüs parçacıklarını soluması da dahil olmak üzere yayılır. And Dağları virüsü, nadir de olsa insandan insana bulaştığı bilinen tek virüs türüdür.

Saskatchewan Üniversitesi Aşı ve Bulaşıcı Hastalıklar bölümünde hantavirüs üzerine kapsamlı araştırmalar yapmış olan araştırmacı Bryce Warner, grip, Covid veya hatta nezleden farklı olarak, And Dağları virüsünün insanlar arasında bulaşmasının son derece zor olduğunu söyledi.

Grip ve Covid öncelikle üst solunum yollarından yayılır ve yüksek seviyelerde çoğalır. Hantavirüs daha zor yayılır ve ayrıca akciğerlerin derinliklerine yerleşerek kan damarlarını enfekte eder. Dr. Warner, “Virüsün dışarı çıkması çok kolay değil” dedi.

Kişiden kişiye bulaşma riski en yüksek olanlar, sağlık çalışanları veya aynı evde yaşayanlar gibi, enfekte olmuş biriyle uzun süre yakın temas halinde bulunan kişiler. Gemide ölen yolculardan ikisi evli bir çiftti. Geminin doktoru virüs belirtileri gösterdi ve gemiden tahliye edildi. Gemideki diğer kişilerin nasıl enfekte olmuş olabileceği henüz net değil.

Dr. Van Kerkhove, vakaların bazılarının birbirleriyle yakın temas halinde olduğunu ve “insandan insana bulaşmanın göz ardı edilemeyeceğini” söyledi.

Yolcuların çoğu gemide

Sağlık yetkilileri, gemiden indikten sonra gemidekilerin nasıl karantinaya alınması gerektiği konusunda henüz bir açıklama yapmadı. Enfekte vakalarla temas eden kişilerden karantinaya alınmaları istenebilir, ancak semptomların ortaya çıkması genellikle bir ila altı hafta sürdüğü için, insanları uzun süre izole tutmak zordur. Nadir durumlarda, semptomların gelişmesi sekiz haftaya kadar sürebilir.

DSÖ Sağlık yetkililerinin, gemiden ayrılan kişilerle temas etmiş olabilecek kişiler için temas takibi başlattığını, örneğin tedavi için Güney Afrika’ya uçan ve daha sonra hayatını kaybeden bir kadından bahsettiler.

Çarşamba günü sağlık yetkilileri, gemide bulunan ve daha sonra evlerine dönen ABD’linin üç eyalette izlendiğini söyledi. Bireylerin hiçbirinde hastalık belirtisi görülmedi.

Virüs tehlikeli ancak nadir

Hantavirüsler genel nüfus için küçük bir risk oluşturmaz. 1993 yılında gözetim başladığından beri Amerika Birleşik Devletleri’nde toplam 890 vaka kaydedilmiştir. Bunların büyük çoğunluğu virüsün Sin Nombre versiyonundan kaynaklandı ve Mississippi Nehri’nin batısında, en yüksek vaka sayıları New Mexico, Colorado, Arizona ve California’da görüldü. Bu vakaların %35’i ölümcül olmuştur.

New Mexico Üniversitesi Sağlık Bilimleri Merkezi’nde doçent olan Steven Bradfute, And Dağları virüsünün Amerika Birleşik Devletleri’ne özgü olmadığını, ancak diğer ülkelerden ithal vakalar olduğunu söyledi.

Hem And hem de Sin Nombre versiyonları, ateş ve titreme gibi grip benzeri semptomlarla başlayan ancak hızla akciğer sorunlarına ve nefes darlığına ilerleyebilen hantavirüs pulmoner sendromuna neden olabilir. Enfeksiyonu tedavi edebilecek bir ilaç bulunmadığından, doktorlar yalnızca oksijen veya kalp-akciğer makinesi gibi destekleyici bakım sağlayabilirler. Hızlı bir şekilde hastaneye ulaşmak ve solunum desteği almak hayatta kalma şansını artırabilir.

Virüsün farklı versiyonları Avrupa ve Asya’da da dolaşıyor ve her yıl binlerce vaka görülüyor, ancak ölüm oranı versiyona bağlı olarak %1’den az ile %15 arasında değişiyor. Virüsün bu versiyonları öncelikle böbrekleri etkiler.

Ancak araştırmacılar, ortalama bir insanın virüs konusunda endişelenmemesi veya günlük davranışlarını değiştirmemesi gerektiğini vurguladı.

Dr. Warner, “O gemide olmayan hiç kimse için gerçekten bir risk yok” dedi.

Covid pandemisinin ilk günlerinden çok farklı

Salgınla ilgili haberler, gizemli bir virüsün yolcu gemilerinde yayıldığı ve yolcuların gemide karantinaya alındığı Covid pandemisinin ilk günlerine benziyor gibi görünebilir. Ancak uzmanlar, hantavirüsün bulaşmasının çok daha zor olduğunu ve pandemiye dönüşme potansiyelinin önemli ölçüde daha düşük olduğunu söyledi.

Dr. Bradfute, “Dikkatli olmak iyi, ancak küresel bir salgın konusunda endişelenmeye gerek yok” dedi.

Michigan Medicine’de bulaşıcı hastalıklar klinik doçenti olan Dr. Emily Abdoler, virüsün insanlar arasında yayılmasının geçmişte büyük salgınlara yol açmadığını, “Covid ölçeğine yakın hiçbir şey olmadığını” söyledi.

Büyük risk altında olanlar kendilerini korumak için  ne yapmalı?

Fareler ve kemirgen dışkılarıyla temas eden tarım işçileri artan risk altında. Depo ve garaj temizliği yapan kişilerin fare ve kemirgen dışkılarına karşı özellikle dikkatli olmaları gerekebilir.

Temizlik yaparken eldiven giyebilir ve yüzeyleri ıslatmak için çamaşır suyu veya ev temizleyicisi kullanabilirsiniz. Süpürmeyin veya elektrik süpürgesi kullanmayın, çünkü bu, soluyabileceğiniz partikülleri havaya karıştırabilir. Dr. Bradfute, iyi oturan bir N95 maskesi takmanın virüs partiküllerine karşı koruma sağlayabileceğini söyledi.

Virüsün yaygın olduğu yerlere seyahat eden ve kırsal alanları ziyaret eden veya kamp veya yürüyüş yapan kişiler, potansiyel olarak bulaşıcı maddelere maruz kalmayı en aza indirmek için önlemler almalı. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO), enfeksiyonların en yaygın olduğu yerleri açıklayan bir bilgi sayfası var.