Temel İçgüdü Hayat Arkadaşıymış

Dün 10 Haber’de çıkan bir yazı dikkatimi çekti. Sharon Stone 68 yaşında ve uzun süredir “cinsel perhizde” olduğunu açıkladı.

Bunun üzerine hemen bir araştırmaya giriştim. Ne de olsa Sharon Stone deyince insanın aklına “cinsel perhiz” gelecek son kelimelerden biri olabilir.

Malum, 1992’de Basic Instinct ile bir bacak bacak üstüne atma sahnesini sinema tarihinin en çok konuşulan erotik anlarından birine dönüştüren kadından söz ediyoruz.

Aradan 34 yıl geçti. Stone şimdi 68 yaşında ve bu kez seks yapmasıyla değil, yapmamasıyla gündemde.

İşin aslı şöyle. Stone, 8 Eylül’de Mayim Bialik’in Breakdown podcast’ine konuk oldu. Aşk hayatından söz ederken uzun zamandır sevgilisi olmadığını, iyi erkek arkadaşlarının da kötü erkek arkadaşlarının da olduğunu anlattı. Sonra şu açıklamayı yaptı: Uzun süredir “celibate”, yani cinsel perhizdeydi. Çünkü artık yalnızca gerçekten değer verdiği biriyle birlikte olmak istiyordu.

Hatta gündelik ilişkilerden sıkıldığını ve artık yalnızca seks yapacağı birini değil, hayat arkadaşı olacak birini aradığını söyledi. Üstelik Stone yalnız değil. Lenny Kravitz’ten Julia Fox’a, Andrew Garfield’dan Valerie Bertinelli’ye pek çok ünlü hayatının bir döneminde seks yapmamayı bilinçli olarak seçtiğini söylüyor.

Peki Batılı toplumlarda da insanlar cinsellikten mi vazgeçiyor, yoksa kötü, anlamsız yakınlıktan ve yorucu ilişkilerden mi?

Çünkü son yıllarda “Celibacy” (Geleneksel anlamında evlenmeme ve cinsel ilişkiden kaçınmayı da içerebilir), “Voluntary celibacy” ( Kişinin kendi tercihiyle, bilinçli olarak seks yapmaması) , “Abstinence” (Genellikle belirli bir dönem için seks yapmamak) , “Boysober” (Kelime oyunu: boy + sober. Kelimenin tam karşılığı “erkek detoksu” gibi düşünülebilir. Kadının belirli bir süre flörtü, sevgili aramayı, situationship’leri ve çoğunlukla seksi hayatından çıkarması. Yani sadece “seks yapmıyorum” değil, “bir süre erkeklerle uğraşmıyorum” hali) kavramlarını giderek daha fazla duymaya başladık.

Bir zamanlar cinsel özgürlük denince daha fazla deneyim, daha fazla sevgili ve arzunun önündeki engellerin kalkması konuşulurken, şimdi bazı insanlar tam tersini özgürleştirici buluyor.

İstemediğim biriyle yakınlık yaşamak zorunda değilim. Hatta istersem hiç yapmam.

Türkçede “cinsel perhiz” kulağa tuhaf geliyor. Sanki doktor kolesterolünüz yüksek çıkmış da “üç ay kızartma ve cinsellik yasak” demiş gibi. İngilizcede ise birbirine yakın ama tam olarak aynı olmayan iki kavram kullanılıyor: sexual abstinence ve celibacy. Abstinence kişinin belirli bir süre cinsel aktiviteden uzak durmasını ifade edebiliyor. Celibacy ise tarihsel olarak dinle ve evlenmeme haliyle de ilişkilendirilmiş bir kavram; fakat bugün popüler dilde kişinin isteyerek seks yapmaması anlamında da kullanılıyor.

Burada asıl önemli olan “isteyerek” kelimesi. Çünkü seks yapmamak ile seks yapmamayı seçmek aynı şey değil. Birinde “Kimse yok” diyorsunuz. Diğerinde “Olabilir ama istemiyorum.” İşte yeni tartışma ikincisi üzerinden dönüyor.

Ve Sharon Stone hiç yalnız değil. People dergisi bu hafta cinsel perhiz dönemlerini açıkça anlatan 23 ünlüyü bir araya getirdi.  Liste şaşırtıcı. Mackenzie Phillips 15 yıldır cinsel ilişkiye girmediğini söylüyor. Valerie Bertinelli yaklaşık iki yıldır cinsel perhizde olduğunu ve bunun kendisini rahatsız etmediğini anlatıyor. Tim Gunn’ın seks yapmadan geçirdiği süre 40 yılı aşmış durumda. Andrew Garfield ise Martin Scorsese’nin Silence filmine hazırlanırken altı ay cinsel perhiz uygulamış.

Nedenleri de birbirinden farklı.

Şarkıcı Mike Posner, bir ilişkisinin bitmesinden sonra birkaç ay seks yapmamayı seçmiş. Çünkü geçmişte acı hissettiğinde seks, porno, alkol veya başka şeylerle kendisini o duygudan uzaklaştırdığını fark ettiğini anlatıyor. Bu kez kaçmak yerine hissettiği acıyla kalmak istemiş.

Lenny Kravitz’in gerekçesi daha spiritüel. Julia Fox’unki ise daha politik: İki yıldan uzun süre seksten uzak kaldığını ve bunu bedeni üzerindeki kontrolünü geri almanın bir biçimi olarak gördüğünü anlatmış.

Yani aynı davranışın altında bambaşka nedenler yatabiliyor. Biri kalbi kırıldığı için seks yapmıyor. Biri yanlış ilişkilerden yorulduğu için. Biri kendi bedeninin kontrolünü yeniden eline almak için.

İşin magazin tarafını bir kenara bırakırsak daha ilginç bir tablo ortaya çıkıyor. Bilimsel araştırmalar da en azından bazı Batı toplumlarında cinsel aktivitenin azaldığını gösteriyor. JAMA Network Open’da yayımlanan kapsamlı bir çalışma, ABD’de 2000-2018 yılları arasındaki verileri inceledi. 18-24 yaşındaki erkeklerde son bir yıl içinde hiç seks yapmadığını söyleyenlerin oranı 2000-2002 döneminde yüzde 18,9 iken 2016-2018 döneminde yüzde 30,9’a çıktı. 25-34 yaş grubunda da artış var. Erkeklerde cinsel olarak aktif olmayanların oranı yüzde 7’den yüzde 14,1’e; kadınlarda yüzde 7’den yüzde 12,6’ya yükseldi. Araştırmacılar özellikle genç yetişkinlerde cinsel aktivitede belirgin bir düşüş saptadı.

Ama burada dikkat. Bu rakamlar “İnsanlar bilinçli olarak cinsel perhiz yapıyor” demiyor. Sadece daha fazla insanın seks yapmadığını gösteriyor. Nedenleri ekonomik koşullardan geç evlenmeye, eş bulamamaktan dijital yaşama, yalnızlıktan çalışma hayatına kadar çok çeşitli olabilir.

JAMA’da araştırmaya eşlik eden yorumlarda da asıl zor sorunun “neden?” olduğu özellikle vurgulanıyor. Dolayısıyla “Dünya seksten vazgeçiyor” demek güzel başlık olur ama bilimsel olarak biraz aceleci olur.

Fakat başka bir değişim olduğuna inanıyorum. Batılı toplumlarda seks yapmamanın anlamı değişiyor. Eskiden itiraf edilirdi, şimdi ilan ediliyor Bence meselenin en ilginç tarafı bu.

Bir dönem “Ne zamandır seks yapmıyorsun?” sorusunun cevabı mahcubiyet yaratabilirdi. Seks yapıyor olmak arzu edildiğinizin, gençliğinizin, çekiciliğinizin ve hatta bir ölçüde toplumsal başarınızın göstergesi haline gelmişti. Özellikle cinsel devrim sonrasında “seks yapabilmek” özgürlükle eşleştirildi.

Artık yakınlık yaşamamak her zaman arzulanmamanın sonucu olarak anlatılmıyor. Bazen tam tersine, seçiciliğin ilanı olarak sunuluyor.

Stone’un açıklamasının bence en güçlü tarafı yaşı. Çünkü kadın cinselliği konusunda toplumun tuhaf bir kronometresi var. 20’lerinde seksi ol. 30’larında seksi ama ciddi ol. 40’larında hâlâ seksi olduğunu kanıtla. 50’den sonra “yaşına göre çok iyi görünüyorsun” iltifatına razı ol. 60’tan sonra da mümkünse konuyu kapatalım.

Sharon Stone ise 68 yaşında çıkıp bize tam tersini söylüyor. Arzudan vazgeçtiğini söylemiyor. İlişki standardını yükselttiğini söylüyor. “Artık yalnızca cinsel ilişkiye gireceğim birini değil, hayat arkadaşımı arıyorum” demesi bu yüzden bana bir cinsel perhiz açıklamasından daha fazlası gibi geliyor.

Bu, yaşlanan bir kadının cinselliğinin bitiş hikayesi değil. Cinselliğinin koşullarını artık kendisinin belirlediğinin hikayesi. Ve belki yaş aldıkça insanın başına gelen en güzel şeylerden biri de bu. Sharon Stone’un açıklamasını bu yüzden sevdim. Sadece vasat sekse, anlamsız yakınlığa ve “biri olsun da kim olursa olsun” fikrine emeklilik dilekçesini verdi. Doğrusunu isterseniz, buna cinsel perhiz demek bile biraz haksızlık.

Belki kadın sadece seçici. Ve 68 yaşında bunu söyleyebilmek, hâlâ oldukça seksi.