Sabahın 04.00’ünde kalkıp seyretmezsiniz ama bir futbol maçından ötesi oynanacak

Dünya Kupası, her dört yılda bir yalnızca futbolun değil; tarihin, göçün, kimliğin ve aidiyetin de sahneye çıktığı büyük bir buluşmaya dönüşüyor.

2026 Dünya Kupası’nda Hollanda ile Fas’ı karşı karşıya getirecek son 32 turu mücadelesi de bu anlamda turnuvanın en dikkat çekici eşleşmelerinden biri olarak öne çıkıyor.

Kağıt üzerinde maç, iki formda takımın mücadelesi. Hollanda, F Grubu’nu 7 puanla lider tamamladı ve grup aşamasında 10 gol atarak Dünya Kupası tarihindeki en üretken grup performanslarından birini tekrarladı. Fas da grubunu yenilgisiz geçti; Brezilya’nın ardından yalnızca averajla ikinci sırada kaldı.

Ancak bu karşılaşmanın önemi, puan tablosunun çok ötesine uzanıyor. Hollanda ile Fas arasındaki futbol bağı, sahadaki rekabetten daha derin bir geçmişe sahip.

1960’lı yıllarda iş gücü anlaşmalarıyla başlayan Fas’tan Hollanda’ya göç, zamanla kalıcı topluluklara dönüştü. Bugün Hollanda’da yüz binlerce Fas kökenli yurttaş yaşıyor. Bu durum, iki ülke arasında hem toplumsal hem de sportif düzeyde güçlü bir bağ oluşturdu.

Uluslararası futbol ise bu çok katmanlı aidiyet dünyasında oyunculardan tek bir tercih yapmalarını istiyor: Hollanda mı, Fas mı?

Bu tercih, her zaman bir ülkeyi reddetmek anlamına gelmiyor. Çoğu zaman aile, kültür, fırsat, aidiyet ve kişinin kendini nerede evinde hissettiğiyle ilgili kişisel bir karar haline geliyor.

Uzun yıllar boyunca Hollanda’da yetişen Fas kökenli yetenekler için doğal rota Hollanda Milli Takımı olarak görülüyordu. Ancak bu algı artık değişmiş durumda.

Bu dönüşümün erken örneklerinden biri Dries Boussatta oldu. Amsterdam doğumlu Boussatta, 1998’de Hollanda Milli Takımı formasını giyen Fas kökenli ilk Hollanda doğumlu futbolcu olarak tarihe geçti. Daha sonra Fas forması da giyebildi; çünkü o dönem FIFA kuralları, yalnızca hazırlık maçlarında forma giyen futbolcuların milli takım değiştirmesine olanak tanıyordu.

BBC’nin aktardığına göre, bugün ise tablo çok farklı. Fas Futbol Federasyonu, son 10 yılı aşkın süredir Avrupa’daki çifte vatandaşlık hakkına sahip oyuncuları sistemli şekilde takip ediyor. Fransa, Belçika, İspanya ve Hollanda’da görev yapan gözlemciler yalnızca futbolcularla değil, aileleriyle de erken yaşlardan itibaren temas kuruyor.

Bu politika, Fas’ın uluslararası futboldaki yükselişinde belirleyici rol oynadı.

Bu değişimin en sembolik örneklerinden biri Hakim Ziyech oldu.

Hollanda’nın Dronten kentinde doğan ve futbol eğitimini tamamen Hollanda sisteminde alan Ziyech, genç yaş kategorilerinde Hollanda forması giydi. 2015’te Hollanda A Milli Takımı’na çağrıldı ancak sakatlığı nedeniyle sahaya çıkamadı.

Ardından Hollanda teknik yapılanmasında yaşanan değişiklikler ve kendisini yeterince değerli hissetmemesi, Ziyech’in karar sürecinde etkili oldu. Fas ise ona uzun vadeli bir planın parçası olduğunu hissettirdi.

Ziyech’in “Kendimi her zaman Faslı hissettim. Kalbinle seçersin” sözleri, bu tercihlerin yalnızca sportif değil, duygusal ve kültürel boyutunu da gösterdi.

Ziyech’in Fas’ı seçmesi, hem Hollanda’da hem de Fas’ta algıyı değiştirdi. Fas, Avrupa’da yetişen en parlak yeteneklerden birini kendi milli takımına kazandırmış oldu.

Ziyech’in ardından birçok futbolcu benzer yolu izledi. Noussair Mazraoui, Hollanda’nın Leiderdorp kentinde doğdu ve Ajax altyapısından yetişti. Sofyan Amrabat, Huizen’de büyüdü. Anass Salah-Eddine, Hollanda futbol sisteminde gelişti. Ismael Saibari ise İspanya doğumlu olmasına rağmen futbol eğitimini büyük ölçüde PSV Eindhoven altyapısında aldı.

Bu oyuncuların her birinin Hollanda Milli Takımı’nda kalıcı olup olmayacağı ayrı bir tartışma konusu. Ancak ortak noktaları açık: Hollanda futbol sisteminin yetiştirdiği ya da geliştirdiği önemli yetenekler, bugün Fas Milli Takımı’nı güçlendiriyor.

Bu durum, modern futbolda milli takım tercihlerinin artık yalnızca doğum yeriyle açıklanamayacağını gösteriyor.

Fas’ın 2026 Dünya Kupası kadrosundaki 26 oyuncunun 19’unun ülke dışında doğmuş olması, bu stratejinin boyutunu ortaya koyuyor.

Fas, Brezilya ile oynadığı grup maçında Dünya Kupası tarihinde ilk kez tamamı ülke dışında doğmuş oyunculardan oluşan bir ilk 11’le sahaya çıkan takım olarak da dikkat çekti.

Bu tablo, tesadüf değil. Fas, Avrupa’daki diasporasını yalnızca demografik bir gerçeklik olarak değil, sportif bir güç kaynağı olarak değerlendirdi.

2018 Dünya Kupası’nda Fas kadrosunda Hollanda doğumlu beş oyuncu vardı. 2022’de ilk kez Dünya Kupası yarı finaline yükselen Fas, 26 kişilik kadrosunda 14 yabancı doğumlu futbolcuyla mücadele etti. 2026’da ise bu oran daha da arttı.

Hollanda hâlâ dünya futbolunun en önemli yetenek üreticilerinden biri. Ancak artık yetiştirdiği ya da geliştirdiği her oyuncunun otomatik olarak ülkeyi seçeceği varsayımı geçerliliğini yitirdi.

Bu durum, yalnızca Hollanda’ya özgü değil. Modern futbol, göç hareketleri ve çoklu kimliklerle birlikte giderek daha karmaşık bir hale geliyor.

Bir futbolcu için doğduğu ülke, ailesinin geldiği ülke, büyüdüğü kültür ve kendisini ait hissettiği yer farklı anlamlar taşıyabiliyor. Milli takım tercihi de bu kimliklerin kesiştiği noktada şekilleniyor.

Hollanda ile Fas, 32 yıl önce 1994 Dünya Kupası’nda ABD’de karşı karşıya gelmişti. O dönem Dennis Bergkamp’ın etkili performansıyla Hollanda sahadan galibiyetle ayrılmıştı.

Bugün ise iki ülke arasındaki futbol ilişkisi çok daha farklı bir noktada.

Hollanda, hâlâ futbol fikirleri ve yetenekleri ihraç eden büyük bir ekol. Fas ise dünyanın en etkili diaspora oyuncusu kazanma stratejilerinden birini uygulayan güçlü bir milli takım haline geldi.

Bu nedenle Monterrey’deki mücadele yalnızca son 16 bileti için oynanmayacak. Aynı zamanda modern futbolun kimlik, miras ve aidiyetle nasıl iç içe geçtiğini gösteren yeni bir sayfa olacak.