İş Hayatının En İyi Dönemi Başlamamış Olabilir mi?

İş hayatının hangi evresindesin? Giriş mi? Yükselme mi? Durma mı? Düşüş mü? Yoksa bir kez daha yükselme, yön değiştirme ya da yeniden başlama döneminde misin?

Peki, bugüne kadar nasıl geldin? Bundan sonra seni ne bekliyor? Ve en önemlisi: Değişime ne kadar açıksın?

Korkacak, endişelenecek ne çok şey var. Ama sevinecek, mutlu olacak, değişecek ve değiştirecek de çok şey var. Peki biz bu evreleri nasıl geçirdik ya da geçiriyoruz? En keyifli dönem hangisiydi ve her birinin keyfini gerçekten çıkarabildik mi?

Benim için bazı evreler daha kolay, bazıları ise çok zordu. Bazılarından çok yüksek not aldım, bazılarından ise ancak zayıf not. Sanırım en çok, yeterince bilgi ve deneyim kazandıktan ve kararlarımı daha özgür verebildiğim 30’lu ve 40’lı yaşlarımı sevdim.

İş hayatımda 50’li yaşlar ise beni zorladı. Tekrarlar başladı. Kısıtlamalar arttı. Ve insan ister istemez kendisine şu soruyu sormaya başlıyor: “Peki, şimdi ne olacak?”

54’ten sonra başladığım yeni dönem ise bambaşka. Kendimi yeniden üniversiteden mezun olmuş bir genç gibi hissediyorum. Heyecanlıyım. Meraklıyım. Bildiklerim konusunda fazla rahatım; bilmediklerimde ise bazen gerçekten çuvallıyorum ve korkuyorum.

Yeniden başlamak mı? Zor dostum, zor.

Bu dönemde yanımda takım arkadaşları, farklı bakış açıları ve mentorlar olsun istiyorum. Yeni insanlarla tanışıyorum. Soruyorum. Merak ediyorum. Okuyorum. Çünkü önümde çok fazla örnek yok.

Ve belki de asıl mesele tam burada. Kapanıştan sonra denemediklerimiz, hayatımızın en iyi bölümü olabilir mi? Benim şu anda aradığım cevap biraz da bu.

Çalışma hayatının en önemli dönemi belki de 50 yaşından sonra başlıyordur. Kulağa biraz ters geliyor, biliyorum. Çünkü bize yıllardır başka bir hikâye anlatıldı: Çalışırsın. Kariyer yaparsın. Yükselirsin. Zirveye çıkarsın ya da çıkmazsın. Sonra da emekli olursun.

Ama hayat artık böyle değil. 50 yaşına geldiğimizde önümüzde hâlâ 20, 30, hatta daha fazla yıl olabiliyor. Üstelik artık ne istediğimizi daha iyi biliyoruz. Neyi istemediğimizi de. Ama tam da burada çok önemli bir soru çıkıyor karşımıza: “Peki, şimdi ne yapacağım?”

Benim “üçüncü çeyrek” konusunda takip ettiğim isimlerden biri de Herminia Ibarra. Kariyer geçişleri konusunda dünyanın önde gelen uzmanlarından biri. Yeni kitabı The Bonus Years da tam olarak bu sorunun üzerine gidiyor.

Ibarra’nın temel fikri çok basit ama bence oldukça güçlü: 50 yaşından sonrası, kariyerin yavaş yavaş sona erdiği bir dönem olmak zorunda değil. Tam tersine, yeniden başlayabileceğin bir dönem olabilir.

Belki kariyerini değiştirmek istiyorsun. Belki yıllardır yaptığın iş artık sana bir şey ifade etmiyor. Belki de yıllardır aklında olan bir şeyi artık gerçekten yapmak istiyorsun. Ya da ortada büyük bir problem yok. Sadece bir gün durup kendine şu soruyu soruyorsun: “Ben bundan sonra ne yapacağım?”

Ibarra burada önemli bir şey söylüyor: Böyle dönemlerde hemen mükemmel cevabı bulmak zorunda değilsin. Önce geçiş dönemini yönetmeyi öğrenmen gerekiyor. Çünkü eski hayatın bitmiş olabilir ama yeni hayatın henüz tam olarak başlamamış olabilir.

İşte o aradaki belirsizlik… Aslında kötü bir şey değil. Bir fırsat.

Yeni şeyler deneyebilirsin. Küçük adımlar atabilirsin. Çünkü yeni hayatını bir anda bulmak zorunda değilsin. Deneyerek bulabilirsin.

Ibarra, insanların yeniden başlama süreçlerinde dört farklı yaklaşım sergilediğini söylüyor: Avcılar, Kaşifler, Mimarlar ve Kaynayan Kurbağalar. Her birinin değişime yaklaşımı farklı. Ama hepsinin ortak bir noktası var: Bir noktada değişim kaçınılmaz.

Asıl mesele, değişimin gelip seni bulmasını beklemek değil. Değişimi yönetebilmek.

Bence kitabın en güçlü tarafı da burada. Çünkü 50 yaşından sonra kendine “Artık çok geç” demek çok kolay. Ama önünde hâlâ yıllar var. Peki o yılları nasıl geçirmek istiyorsun? Geçmişte kim olduğuna göre mi? Yoksa bundan sonra kim olabileceğine göre mi?

Çünkü belki de mesele emekliliğe hazırlanmak değil. Hayatının bir sonraki bölümünü tasarlamak.

Bugüne kadar yaptığın işler, kazandığın deneyimler, aldığın darbeler, yaptığın hatalar… Bunların hiçbiri boşa gitmedi. Hepsi bundan sonraki hayatın için bir sermaye.

Çünkü dünya da henüz bu yeni döneme tam olarak hazır değil. Şirketler hazır değil. Kurumlar hazır değil. Ülkelerin çalışma hayatı modelleri bile hâlâ büyük ölçüde eski hayat döngüsüne göre tasarlanmış durumda.

Oysa insanların hayatı değişiyor. 50 yaşından sonra biten bir kariyer yerine, 50’den sonra yeniden başlayan kariyerler görüyoruz. Yeni işler. Yeni girişimler. Yeni hayatlar.

Belki bu dönüşümü önce bireyler başlatacak. Sonra topluluklar ve sivil toplumlar bunu büyütecek. Biz de bunun ucundan tutmak istiyoruz.

Genwise fikri de biraz buradan doğdu. Bizim ve bizim gibi düşünen insanların ihtiyaçlarından, sorularından ve arayışlarından…

Belki de hepimizin ortak sorusundan: “Hayatın bu yeni dönemini daha bilinçli, daha üretken ve daha anlamlı yaşayabilir miyiz?”

O yüzden 50 yaşından sonrasına sadece “bonus yıllar” diye bakmak bile bence güzel bir fikir. Çünkü belki de gerçekten öyle.

Hayatının fazladan verilmiş yılları değil… Hayatının en iyi yılları.