Ak Parti’ye oy verenler mi daha dindar, CHP’ye oy verenler mi?

Geçen Pazar günü çok ilginç bir araştırmanın sonuçları açıklandı.

Bu fon fin fon skandalı içinde gürültüye gitti ama benim gözümden kaçmadı.

Medyada “İktidara yakın” olarak tanımlanan, ancak kendileri hiç bir zaman siyasi eğilim beyanında bulunmayan Araştırma Şirketi Optimar bir araştırma yapmış.

Konusu şu:

“Türkiye’de dini yaşamın illere göre dağılımı…”

Bunu da şöyle araştırmış.

TÜİK verilerine göre her ilin nüfusunu almış, o ildeki cami sayısı ile karşılaştırmış.

Tabii şunu sorabilirsiniz.

Bu karşılaştırmadan bir ilin “Dini inanç karekterini” çıkarabilir misiniz?

Bunu tartışacağız.

Önce araştırmaya bakalım.

Önce bir ‘Önyargı’ testi yapalım

Şirket 21 ilin sonuçlarını paylaşmış.

Önce en fazla cami bulunan illeri sıralamış.

Sonra cami sayısı alınıp, o ilin nüfusu ile karşılaştırmış ve bundan bir “Dindarlık sıralaması yapmış.

Sonuçları görmeden önce bir “Önyargı testi yapalım.

(*) BİR Sizce Türkiye’nin en dindar illeri hangileridir?

Konya mı? Kayseri, Şanlıurfa, Erzurum, Kahramanmaraş mı?

(*) İKİ: Sizce siyasi olarak AKP’ye oy veren illerin insanları mı daha dindardır, yoksa CHP’ye mi?

Tahminlerinizi ben de tahmin ediyorum.

Öyleyse gelin şimdi bu araştırmanın dindarlık sonuçlarına bakalım.

En fazla cami İstanbul’da, İzmir 11. sırada

21 ilde en fazla camii bulunan iller şöyle sıralanmış:

1. İstanbul: 3.555 cami

2. Konya: 3.255 cami

3. Ankara: 3.199 cami

4. Samsun: 2.751 cami

5. Kastamonu: 2.605 cami

6. Antalya: 2.306 cami

7. Ordu: 2.123 cami

8. Diyarbakır: 2.079 cami

9. Şanlıurfa: 2.107 cami

10. Trabzon: 2.069 cami

11. İzmir: 1.920 cami

12. Bursa: 1.789 cami

13. Manisa: 1.762 cami

14. Balıkesir: 1.680 cami

15. Erzurum: 1.625 cami

16. Giresun: 1.616 cami

17. Mersin: 1.589 cami

18. Zonguldak: 1.522 cami

19. Sivas: 1.375 cami

20. Van: 1.427 cami

21. Elazığ: 1.017 cami.

Her ilde cami başına düşen ‘potansiyel cemaat’ kaç kişidir?

Tabii bu şehirlerin nüfusları birbirinden çok farklı. Dindarlık hakkında sağlam bir sonuç alabilmek için her ilde cami başına düşen “Potansiyel cemaat” sayılarına bakmalıyız.

Bu araştırmaya göre bir camiye en az nüfus düşen illerimiz en dindar olmalı değil mi?

Çünkü neredeyse her sokağa cami yapmış demektir.

Onun için şirket her ilde cami başına düşen nüfuzu da incelemiş.

Onun sonucu da şöyle:

Araştırmaya göre en dindar ilk 5 ilimiz şunlar

1. Kastamonu: 145 kişiye 1 cami  2.605 cami

2. Samsun: 497 kişiye 1 cami 2.751 cami

3. Konya: 705 kişiye 1 cami – 3.255 cami

4. Ankara: 1.807 kişiye 1 cami – 3.199 cami

5. İstanbul: 4.500 kişiye 1 cami – 3.555 cami

“En dindar 5 il” sıralamasında, kimsenin aklına gelmeyen  Kastamonu 1 Numarada.

Konya ise 3 numarada…

Bu hesapla en dindar ilk beş şehrin üçü son yerel seçimde CHP’ye oy vermiş

Böylece birinci sorumuzdaki cevaplarımızın önyargfılı olduğunu gördük.

Gelelim asıl soruya.

Bu araştırmaya göre siyasi olarak AKP’yi mi CHP’ye mi oy veren iller daha dindardır?

İlk 5 ile bakarsanız sonuç şu:

3 CHP, 2 AKP…

Paylaşılan 21 şehire baktığınızda ise 11’inin CHP’ye oy vermiş şehirler olduğunu görüyorsunuz.

Yani dindarlık sıralamasında en dindar sayılan şehirlerin yüzde 52.5’u CHP’ye oy vermiş.

Yıkıldı mı şimdi o efsane?

AKP’ye oy verenler  daha  dindardır yargısı.

Tabii bu gidişle bütün CHP’li belediyeler AKP’ye geçeceği için bütün dindar iller de AKP’ye oy vermiş olur ve bu çelişki de çözülür.

Dindarlık ölçüsü mü, cami yapma yarışı mı?

Ciddiyete dönelim.

Sosyolojik olarak baktığınız  zaman böyle bir araştırmaya dayanıp  bu sonuca ulaşmak mümkün değil.

Çünkü son 25 yılda, “Dindarlığın cami yapma  yarışı ile” gösterilmeye çalışıldığı bir ülkede yaşıyoruz.

Kastamonu’da her 145 kişiye bir cami düşüyor.

Bunun anlamı şu.

Neredeyse her mahalleye 2 cami yapılmış.

Kastamonu’ya bakıyoruz.

31 Mart 2024 seçiminde yüzde 49 oyla CHP’li bir belediye başkanı seçmiş.

AKP adayı ise yüzde 26’da kalmış.

Diyanet’e göre 2024 itibarıyla Türkiye’de 90,037 cami var

Diyanet’in elimdeki son verileri, 2024 Faliyet Raporu.

Onu göre Türkiye’de 90.037 cami var.

Aynı nüfusa sahip Almanyla’da 44 bin katolik ve protestan kilisesi bulunuyor.

Nüfus ve cami rakamlarını karşılaştırırsak şuna inanmamız lazım:

Türkler Almanlara göre 2 kat daha dindar.

Cami sayılarına bakıp bir şey söylemek mümkün değil.

Bu camilere giden insan  sayısı nedir?

Yani bu ülkenin cami cemaati denilen nüfusu nedir?

İşte bu noktada Türkiye açısından biraz körleşiyoruz.

Hangi ülkeler ibadet yerlerine giden insan sayısını açıklıyor?

(*) ABD: Vaftiz sayısı, kiliseye katılım konusunda Katolikler ve çeşitli Protestan mezhepleri kendi sayılarını yayımlıyor. Ülkenin bütün kiliselerini kapsayan tek bir yıllık toplam yok. Mezheplerin katılım raporları ve Pew gibi kuruluşların anketleri var; ama bunların hepsi yıllık değil.

(*) İNGİLTERE: Anglikan Kilisesi her yıl yayımlıyor. Katolik Kilisesi de İngiltere ve Galler için ayrı istatistik açıklıyor. Her iki kurum da yıllık ortalama haftalık katılım verisi yayımlıyor.

(*)ALMANYA Katolik Piskoposlar Konferansı ve Protestan kiliselerinin çatı kuruluşu EKD yıllık açıklıyor. Aynı kurumlar ayine katılım sayılarını veya oranlarını da yayımlıyor.

(*) FRANSA: Katolik Kilisesinin vaftiz istatistikleri var; özellikle yetişkin vaftizleri için her yıl araştırma yapılıyor. Düzenli katılım daha çok anketlerle izleniyor; ancak son yıllarda vaftiz sayısında çok düşüş olduğu için yayınlamaktan vazgeçmişlerdi. COVİD sonrası sayı biraz yükseldiği için geçen yine açıkladılar.

(*) İTALYA  Katolik vaftizleri kilise kayıtları ve Vatikan’ın yıllık istatistik sistemi içinde izleniyor. Devletin istatistik kurumu ISTAT, yıllık araştırmalarında ibadet yerlerine gitme sıklığını ölçüyor. İ

(*) İSPANYA: Katolik Piskoposlar Konferansı yıllık faaliyet raporunda yayımlıyor. Aynı raporda düzenli ayine katılanlara ilişkin veriler de var.

Türkiye’de Diyanet camiye giden insan sayısı istatistiklerini yayınlamıyor

Peki Türkiye’de durum ne?

15 yıldan beri Diyanet’te çeşitli kişilere “Türkiye’de camiye giden insanlarla ilgili istatistikler var mı” diye soruyorum.

Cevap bile vermediler.

Her konuda istatistike meraklı ülkemizde nedense camiye devam konusunda bir sessizlik var.

Diyanet’in TÜİK’in katkısıyla hazırladığı ve 2014’te yayımladığı “Türkiye’de Dinî Hayat Araştırması” dışında bir şey yok.

Araştırma, 18 yaş ve üzerindeki 21.632 kişiyle yapılan ankete dayanıyor. Yani somut bir veri değil, insanların beyanları üzerine yapılmış bir çalışma.

Dindarlık ise insanların en kolayca gerçek dışı cevaplar verdikleri davranışlardan biri.

Cüppeli Ahmet Hoca ve iki muhafazakar kadının yazıları

Bunun dışında elimizde bazı din insanlarının yaptığı açıklamalar var.

Mesela Cüppeli Ahmet  Hoca 2 yıl önce “Camiye gider insan sayısı yüzde 10’un altına düştü” dedi.

Kimse de yalanlamadı.

Hepimiz biliyoruz ki son yıllarda inançla ilgili pratiklerde bir düşüş var.

Geçen yıl başı muhafazakar kesimin ciddi bazı kadın yazarları, başı örtülü kadın sayısında ciddi bir azalma bulunduğuna dair yazılar yazdılar.

Okullarda seçmeli Kuran ve Din Bilgisine başvuru yüzde 4

Bir önceki  Diyanet İşleri Başkanı okullarda açılan Kuran ve din bilgisi derslerine başvuru oranının yüzde 4’de kaldığını söyledi.

19 milyon gençten Cuma namazına sadece 1 milyonunun gittiği de verdiği rakamlar arasındaydı.

Sonuç olarak;

Bu araştırma bize hangi ilin daha dindar olduğu konusunda somut bir bilgi vermiyor.

Gösterdiği şey, halkın varlıklı kesimlerinde ve ülkeyi yönetenlerde “Cami yapma fikrinin dindarlığı en iyi gösterme biçimi olduğuna” dair bir fikir.

Son 25 yılın dindarlaşma özeti ise şu: Devlet dindarlaştı, halk sekülerleşiyor

Şu son 25 yılın önümüze koyduğu en somut gerçek ise şu:

Bu 25 yılda Devlet dindarlaştı.

Ama halk daha fazla sekülerleşti.

Yıllar önce bu ülkede “Siyasi İslamın” ve AKP’nin öngördüğü manada bir muhafazakarlığın geleceğinin olmadığını yazmıştım.

Medyadaki yanlışları bulduğunu iddia eden bir internet sitesi benim bu sözlerimi “Asrın en yanlış öngörüsü” olarak nitelemişti.

Onların yerinde olsam sitelerinde hala duran bu yargıya bir kere daha bakardım.

Çünkü orada çok gülünç duruyor.