Trump, iki haftada bitirmeyi vaad ettiği Ukrayna savaşını iki yılda daha da içinden çıkılmaz hale getirdi

Donald Trump, 2024’teki seçim kampanyası sürecinde halka fiyatları düşürme ve Ukrayna’daki savaşı hızlıca bitirme sözü vermişti.

The New York Times’ın kapsamlı haber analizine göre, aradan iki yıl geçmesine rağmen bu vaatlerin hiçbiri gerçekleşmedi. Üstelik Sayın Trump, ara seçimler öncesinde akaryakıt fiyatlarını düşürme telaşıyla, Ukrayna’da barışı sağlama çabalarını daha da büyük bir karmaşaya sürükledi.

Dizel Yaptırımları ve Zelenskiy İle Kopan İpler

Trump’ın Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile hali hazırda gergin olan ilişkileri, ABD’nin Rus dizeline yönelik yaptırımları kaldırma kararının ardından Perşembe günü yeni bir krize saplandı. Ukraynalı lider, ABD’nin “Rus rafinerilerine saldırmayın” ricasına uymayacağını açıkça ilan etti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de Trump’ın ateşkes talebini reddetmesiyle, savaşın sona erme ihtimali daha da uzaklaştı.

Zelenskiy ile yaşanan bu tartışma ve tırmanan çatışma ortamı, Beyaz Saray için yeni bir siyasi yük oluşturdu. Bu durum, Trump’ın Rusya’ya yönelik sıra dışı yakınlığını ve Avrupa’nın nesillerdir gördüğü en büyük savaşı bitirmedeki yetersizliğini bir kez daha gözler önüne serdi.

Pompadaki Fiyatlar Düşmedi, Tepkiler Artıyor

Rusya’nın, Trump’ın dizel yaptırımlarını kaldırma kararı karşılığında herhangi bir taviz verdiği bilinmiyor; üstelik bu hamle henüz pompadaki fiyatları da rahatlatabilmiş değil. AAA verilerine göre, ABD’de ortalama dizel fiyatı bir hafta önce galon başına 6,29 dolarken Perşembe günü 6,32 dolara yükseldi.

Buna rağmen Beyaz Saray, seçmenlerin Ukrayna’nın kaderinden ziyade Trump’ın fiyatları düşürme çabasına odaklanacağını ve artık Trump’ın Putin’e karşı hoşgörülü tavrına şaşırmadığını umuyor gibi görünüyor. Dizel anlaşması, Trump’ın 3 Kasım seçimlerinde Cumhuriyetçilerin Kongre’deki kontrolü kaybetmesini önlemeye çalışırken kullandığı ana söylemlerden biri haline geldi bile.

New York, Syracuse’da düzenlenen yakın tarihli bir mitingde Trump, bu anlaşmayı benzin fiyatlarını düşürmek için çalıştığının bir kanıtı olarak sundu:

“Rusya bize milyonlarca varil petrol ve dizel göndermeyi kabul etti. Gerçekten ihtiyacımız olan şey tam olarak buydu.”

Beyaz Saray’ın “Savaş Sonrası İlişki” Stratejisi

Yönetim yetkilileri, Rusya ile anlaşmalar yapmanın, Putin ve çevresindeki şahinlere ABD ile savaş sonrası güçlü bir ilişkinin mümkün olduğunu göstererek Ukrayna’da barışın önünü açabileceğini savunuyor.

Ancak Demokratlar ve hatta bazı Cumhuriyetçiler, Trump’ın Putin ile yaptığı dizel anlaşmasına büyük bir öfkeyle tepki gösterdi. Birçok kişi bunu, Trump’ın Putin’e yönelik tüm sıcak sözlerine rağmen Ukrayna’yı destekleyen Biden dönemi politikalarının çoğunu sürdüren bir yönetimin, şimdiye kadarki “en açık Rusya yanlısı hamlesi” olarak değerlendirdi.

Iowa Cumhuriyetçi Parti Senato adayı Ashley Hinson, Salı günkü bir tartışmada, “Dizel fiyatlarını düşürmemiz gerekiyor, ancak bunu yapmak için Rusya ile anlaşma yapmamız gerektiğini düşünmüyorum” dedi.

Bu hafta her iki partiden senatörlerden oluşan bir grup, Trump’a dizel yaptırımlarını esnetme kararından vazgeçme çağrısında bulunarak anlaşmayı “düşmanımıza verilmiş bir hediye” olarak nitelendirdi.

“Obama 2.0” Eleştirisi ve Çiğnenen Ateşkes

Muhafazakâr ve Ukrayna yanlısı politikaların savunucusu Meaghan Mobbs, Trump’ın Rusya’ya ekonomik teşvikler sağlama çabasını “Tam bir Obama 2.0 politikası” olarak adlandırdı. Eski Başkan Barack Obama’nın mevcut yönetimdeki dışlanmış konumu göz önüne alındığında, bu benzetme Trump’ın Washington’ında ağır bir hakaret anlamı taşıyor.

Ukrayna’dan telefonla verdiği bir röportajda Mobbs, Rusya’nın Trump’ın geçen hafta sonu enerji tesisleri için ilan ettiği ateşkesi neredeyse anında ihlal etmesine atıfta bulunarak, “Trump, Putin tarafından rezil edildi. Bundan daha büyük bir saygısızlık düşünemiyorum” ifadelerini kullandı.

Mobbs ve diğer uzmanlar, seçmenlerin ekonomik konulara odaklanması nedeniyle bu gerilimin ara seçimleri etkilemesinin pek olası olmadığını belirtti. Amerikalıları yükselen akaryakıt fiyatlarıyla karşı karşıya getirerek soğutan şey Ukrayna’daki savaş değil, İran’daki savaş oldu.

Kamuoyu Rusya’ya Nasıl Bakıyor?

Yine de anketler, Trump’ın Putin’e yönelik dostane tavrının, Cumhuriyetçiler arasında bile Amerikan kamuoyunun genel eğiliminin dışında kaldığını gösteriyor. Pew Araştırma Merkezi’nin Mart ayında yaptığı bir çalışma, Amerikalıların %83’ünün ve Cumhuriyetçilerin %83’ünün Rusya hakkında olumsuz görüşe sahip olduğunu ortaya koydu.

Ancak Trump, Rusya’nın seçmenlerin endişe listesinde gerilediğine dair bir bahis oynuyorsa haklı çıkabilir. Chicago Küresel İşler Konseyi’nin Temmuz ayında yaptığı bir anket, Amerikalıların %42’sinin Rusya’nın toprak taleplerini “kritik bir tehdit” olarak gördüğünü gösterdi. Bu oran iki yıl önce %50, Rusya’nın işgalinin başladığı 2022 yılında ise %67 seviyesindeydi.

German Marshall Fund düşünce kuruluşunda dış politika ve kamuoyu uzmanı olan Bruce Stokes, “Kamuoyunun Ukrayna’ya odaklandığını düşünmüyorum. Etrafta o kadar çok şey oluyor ki…” değerlendirmesinde bulundu.

Diplomasi Trafiği ve Çatlayan Müttefiklik

Trump ve Zelenskiy arasında geçtiğimiz hafta yaşanan gerilim, iki başkanın Şubat 2025’te Oval Ofis’te kamuoyuna yansıyan tartışmasından bu yana ABD-Ukrayna ilişkilerindeki en ciddi kopuşa dönüştü. Ukrayna ve destekçileri, MAGA (Trump destekçisi) nüfuz sahiplerini etkilemek ve ABD’ye Ukrayna’nın maden rezervlerinde pay vermek de dahil olmak üzere Trump’ın desteğini kazanmak için yoğun çaba sarf etmişti.

Trump zaman zaman Zelenskiy’den ve Ukrayna’nın kararlılığından etkilenmiş görünüyordu. Haziran ayında onu “cesur” olduğu ve “harika insanlarla” savaştığı için övmüştü.

Ancak yaz boyunca, akaryakıt fiyatları yükselip ara seçimler yaklaştıkça, Trump ve yönetimi savaşın enerji maliyetleri üzerindeki etkisinden giderek daha fazla endişe duymaya başladı. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi’ne göre, Başkan Yardımcısı JD Vance 31 Temmuz’da Zelenskiy’i aradı ve iki isim “Rusya’nın savaşının küresel piyasalar üzerindeki sonuçlarını” ele aldı.

Konuya yakın bir kaynağın hassas diplomasi görüşmelerini aktarırken belirttiğine göre; son aylarda Trump’ın Ukrayna savaşı temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile Vance, Zelenskiy’den Rus petrol rafinerilerini vurmamasını talep etti.

“Tesis Vurmayı Bırakmalı”

Trump, 13 Eylül’de açıkça şu ifadeyi kullandı:

“Zelenskiy tek bir şey yapmak zorunda: Rusya’daki dizel yakıt tesislerini vurmayı bırakmalı.”

İhracat istatistikleri, dizel arzındaki sıkışmanın büyük kısmının İran’daki savaştan kaynaklandığını, ancak Rus petrol rafinerilerine yapılan saldırıların da rol oynadığını gösterdi. Ukrayna, Rusya’nın kendi enerji altyapısına yönelik saldırılarını durdurması halinde rafineri saldırılarını durdurmaya hazır olduğunu belirtti; ancak Putin bunu reddetti.

Buna rağmen Trump, Cuma günü Rus dizeline yönelik yaptırımları askıya aldı. Ukraynalı yetkililerin, ABD’nin Ukrayna ordusuna sağladığı istihbarat desteğini ve Starlink uydu internet hizmetini durdurduğuna dair imaları üzerine Zelenskiy’nin öfkesi bu hafta daha da arttı.

ABD’li yetkililer istihbarat paylaşımının kesilmediğini savunurken, Perşembe günü iki partiden senatörler Pentagondan yaşanan bu aksamalar hakkında bir inceleme başlatmasını talep etti.

“Putin ile Nasıl Dost Olabilir?”

Zelenskiy, Perşembe günü The Financial Times’ta yayınlanan röportajında, Ukrayna’nın Trump’ın talebine uymak için rafineri saldırılarına üç gün ara verdiğini ancak artık saldırılara yeniden başladığını söyledi. Zelenskiy, Trump’ı Putin ile anlaşmalar yaptığı ve iktidara tutunan otoriter liderlere açıkça hayranlık duyduğu için eleştirdi:

“Trump onunla nasıl dost olabiliyor? Bence bu bir hata.”

Ukrayna’yı destekleyen Cumhuriyetçiler ise Zelenskiy’nin bu çıkışlarının durumu daha da kötüleştirmesinden korkuyor. Konuya yakın bir kaynağa göre, ABD Başkanı hafta sonu Zelenskiy’e öfkelenirken, Trump’ın yakın çevresindeki bazı Ukrayna eleştirmenleri Trump’ı arayarak bu şikayetleri dile getirdi.

Ukrayna’ya insani yardım sağlayan bir hayır kurumunu yöneten Mobbs, Zelenskiy’nin açıklamalarının Amerikalıların Ukrayna’ya bakışını değiştireceğinden şüphe duyduğunu, ancak bu eleştirilerin bizzat Trump’ı tetikleyebileceğini söyledi.

Babası Keith Kellogg geçen yıl Trump’ın Ukrayna temsilcisi olarak görev yapan Mobbs, sözlerini şöyle tamamladı:

“Baskıyı artırarak ne elde edeceğini düşündüğünü bilmiyorum. Başkanın psikolojisi hakkında bildiğimiz her şeye dayanarak söylüyorum; bence bu işin sonu iyi bitmeyecek.”