Yoksa yapay zeka balonu patlıyor mu? Yatırımcılar, yapay zeka bonolarını satma yarışında

Yatırımcılar, yapay zeka patlamasından elde edilecek gelirlerin veri merkezlerini finanse eden devasa borç yüklerini desteklemeye yeteceği konusundaki güvenlerini kaybediyor. Bu durum, ABD’nin en büyük altyapı projelerinden bazılarını destekleyen tahvilleri giderek daha riskli ve krizli bir bölgeye sürüklüyor.

Financial Times’ın haberine göre, Meta, Nvidia, Oracle ve diğer devlerin kiracı olacağı “Hyperion” ve “Project Excalibur” gibi öne çıkan veri merkezlerini finanse etmek için çıkarılan tahvillerin fiyatları, son haftalarda nominal değerlerinin (par) oldukça altına geriledi. Yatırımcılar ayrıca, yapay zeka yatırımlarını finanse etmede en agresif davranan ve aralarında Nvidia destekli CoreWeave’in de bulunduğu “neocloud” (yeni nesil bulut) şirketlerinin çıkardığı borç senetlerini de ellerinden çıkarıyor.

OpenAI’ın halka arzını önümüzdeki yıla erteleme kararı ve Anthropic’in çeyreklik satış büyümesindeki yavaşlama, yapay zeka patlamasının sürdürülebilirliği konusunda şüpheleri tetikledi. Analistler, altyapı harcamaları ile bunu finanse etmek için gereken gelirler arasında trilyonlarca dolarlık bir uçurum olduğuna dikkat çekiyor.

Almanya merkezli Allianz’ın baş yatırım sorumlusu Ludovic Subran duruma ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

“Veri merkezi tahvilleri, en zayıf kredi profillerinin hayatta kalmakta zorlandığı bir Darwinizm süreci yaşıyor. Elektrik ve inşaat gecikmelerinin ardından kredi risk primlerinde yaşanan sıçrama, veri merkezi borçlarının uygulama riskine göre fazla sıkı fiyatlandırıldığını gösteriyor.”

Dev Projelerin Tahvillerinde Değer Kaybı

Hyperion projesini finanse etmek amacıyla Blue Owl ve Meta destekli özel amaçlı şirket Beignet Investor tarafından ihraç edilen borçların fiyatı, Temmuz başındaki nominal değerinin üzerinden dolar başına 92 sentin biraz altına geriledi.

Bununla birlikte, Hut 8 tarafından geliştirilen —biri Louisiana’da, diğeri ise Teksas’ta yer alan ve Nvidia tarafından kiralanan— iki projeyi destekleyen tahviller sırasıyla dolar başına yaklaşık 94 ve 92 sente düştü. Blackstone’a ait, Georgia’da bulunan “Project Excalibur” kod adlı ve Microsoft’a kiralanan QTS veri merkezinin tahvilleri ise dolar başına 88 sentin altına geriledi.

Neocloud Şirketleri ve Nvidia Kan Kaybediyor

Neocloud sağlayıcıları bu süreçten daha da ağır darbe aldı. CoreWeave tarafından ihraç edilen tahviller, genellikle “sıkıntılı/krizli” (distressed) kabul edilen bir seviye olan dolar başına 80 sentin altına geriledi ve Perşembe günü getirileri %15’e yaklaştırdı. Şirketin hisseleri bu hafta %17 değer kaybederken, rakibi Nebius %18 geriledi.

Çok sayıda neocloud ve yapay zeka girişimine onlarca milyar dolar yatırım yapan yapay zeka çip devi Nvidia, geçtiğimiz hafta piyasa değerinden yaklaşık 270 milyar dolar kaybetti. Nvidia İcra Kurulu Başkanı (CEO) Jensen Huang Perşembe günü Bloomberg’e yaptığı açıklamada, CoreWeave’in Nvidia’dan bir finansal desteğe ihtiyaç duyacağını düşünmediğini söyledi. Huang, CoreWeave’in gücünün “her geçen gün arttığını” belirterek, “İyimserim. Sermaye maliyetleri aslında düşüyor” dedi.

4 Trilyon Dolarlık Gelir Uçurumu

Bu piyasa çalkantısı, teknoloji danışmanlık şirketi Gartner’ın bu hafta yayımladığı ve neocloud şirketlerinin %80’inin, sermaye harcamalarının hızı ile yapay zekadan beklenen getiriler arasındaki trilyonlarca dolarlık uçurum nedeniyle 2030 yılına kadar “bağımsız faaliyetlerine son vereceğini” öngören raporuyla aynı zamana denk geldi.

Gartner, yapay zeka veri merkezi sahiplerinin sermaye ve finansman maliyetlerini karşılamak ve bu yatırımlardan sağlıklı getiriler elde etmek için 2030 sonuna kadar 8,5 trilyon dolar gelir yaratması gerekeceğini belirtti. Ancak, veri merkezi sağlayıcılarına akacak olan tüketici ve kurumların yapay zeka hizmetlerine yapacağı harcamanın “3,6 trilyon doları geçmeyeceğini” tahmin etti. Gartner raporunda şu uyarıda bulundu:

“Yapay zeka altyapı yatırımlarının mevcut seyrini sürdürmesi, 2032 yılına kadar 4 trilyon dolardan fazla varlık değerini değer düşüklüğü (writedown) riskiyle karşı karşıya bırakabilir.”

Geçtiğimiz hafta Financial Times, genel yapay zeka talebinin en önemli göstergelerinden biri olan OpenAI’ın yıllıklandırılmış gelirinin, şirketin işaret ettiğinden 20 milyar dolar daha az olduğunu bildirdi. Bu durum, hisse senedi piyasalarında bu hafta da devam eden derin bir satış dalgasını tetikledi.

Çevresel Tepkiler ve İzin Engelleri Projeleri Durduruyor

Öte yandan, su, gürültü ve hava kirliliğiyle ilgili endişelerin etkisiyle ABD genelinde veri merkezlerine karşı siyasi bir tepki dalgası yayıldı ve bazı projelerin durmasına neden oldu. New York ve Teksas’ın da aralarında bulunduğu eyaletler yeni tekliflere sıkı kısıtlamalar getirirken, diğer eyaletler de benzer sınırlamaları değerlendiriyor.

Columbia Threadneedle’ın ABD yatırım kalitesindeki kredi birimi başkanı Tom Murphy, veri merkezlerine yönelik muhalefetin “yakından takip ettikleri bir konu” olduğunu belirterek, “Yatırım karar verme süreçlerimizi değiştirdiğini söyleyemem ama halihazırda faal durumda olan veri merkezlerini daha değerli kılıyor” dedi.

Geçen ay FT, Oracle’ın New Mexico’daki “Project Jupiter” veri merkezine bağlı yaklaşık 18 milyar dolarlık kredinin, yerel muhalefet nedeniyle elektrik arzında ruhsat gecikmelerine takılmasının ardından riskli bölgeye gerilediğini bildirmişti. Oracle’ın Michigan’daki yapay zeka kampüsünün inşaatını finanse etmek için ihraç edilen borçlar da Temmuz ayındaki nominal değerinden düşerek dolar başına 87 sente geriledi.

“Kendi Kendini Finanse Eden” Yapay Zeka Eko-Sistemi Risk Yaratıyor

Yatırımcılar ayrıca, müşterilerin ve tedarikçilerin birbirini finanse ettiği “döngüsel finansman” (circular financing) konusunda da endişe duyuyor.

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) tarafından yakın zamanda yayımlanan bir rapor, “yapay zekadaki finansman ve ticari ilişkilerin önemli bir bölümünün kendi kendine atıfta bulunan/döngüsel (self-referencing) nitelikte olduğunu” ortaya koydu.