Lula zafer kazandı ama Brezilya’da piyasalar en kara günlerinden birini yaşadı
Brezilya Reali bir günde yüzde 8 düştü, borsa yüzde 14 değer kaybetti, tahvil faizleri yükseldi. İki sebebi var: Yatırımcılar Bolsonaro'nun zaferine kumar oynamıştı, ters köşede kaldılar ve Lula'nın uygulayacığı politikalar bütçe açıklarının artmasına, büyümenin sınırlanmasına neden olabilir.
Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva’nın sürpriz seçim zaferinin Latin Amerika’nın en büyük ekonomisinde kamu borcu ve harcamalarına ilişkin endişeleri tetiklemesinin ardından, Brezilya para birimi Pazartesi günü 1999’dan bu yana en sert günlük düşüşünü kaydetti.
Solcu liderin, Pazar günü yapılan ikinci tur seçimde aşırı sağcı rakibi Flávio Bolsonaro karşısında elde ettiği zaferin ardından Brezilya reali, çalkantılı geçen işlem seansında ABD doları karşısında %8 değer kaybederek 5,41 seviyesine geriledi.
São Paulo borsasının gösterge endeksi Bovespa, işlemlere geçici olarak ara verilmesine neden olan devre kesicinin çalışmasının ardından %13,9 değer kaybetti.
Uzun vadeli faiz beklentileri keskin bir şekilde yükselirken, bazı gösterge tahvillerin bileşik faizi %15’i aştı.
Financial Times’ın haberine göre, bu durum, koronavirüs pandemisinin piyasalarda yarattığı 2020’deki çalkantıdan bu yana Bovespa’nın yaşadığı en kötü gün olarak kayıtlara geçti.
Yaşanan bu sert satışlar, anketlerde favori gösterilen muhalefet adayının bu ayın başındaki ilk turu iş dünyası yanlısı vaatlerle önde tamamlamasından bu yana yaşanan yükselişi tamamen sildi. Bu tablo, Brezilya’nın kamu maliyesine ilişkin artan piyasa endişelerini ve 80 yaşındaki Lula üzerindeki kamu hesaplarını düzeltme baskısını gözler önüne serdi.
Varlık yönetim şirketi RBC BlueBay’in kıdemli ülke stratejisti Graham Stock, “İç piyasa çok sert bir şekilde satıldı.Bunlar devasa hareketler… Bu durum, mali uyumun öncelikli olması gerektiğine dair açık bir mesajdır” değerlendirmesinde bulundu.
Cömert Seçim Vaatleri ve Bütçe Açığı Kaygıları
Ancak 2003-2010 yılları arasında ülkeyi yönettikten sonra dört yıl önce yeniden iktidara gelen eski sendika lideri için bu görevi yerine getirmek siyasi açıdan zorlu olabilir. Lula, seçim kampanyası boyunca hafta sonları ücretsiz toplu taşıma,bireysel borç affı ve sosyal yardım ödemelerinin artırılması gibi yüksek maliyetli harcama vaatlerinde bulundu.Eleştirmenler, onu oy toplamak adına seçim rüşveti vermekle suçladı.
Lula’nın, hapisteki eski devlet başkanı Jair Bolsonaro’nun 45 yaşındaki oğlu olan rakibine karşı %48,2’ye karşı %51,8 oy alarak kazandığı zafer, önümüzdeki yıl bir iktidar değişimi üzerine bahis oynayan birçok yatırımcıyı şaşkına çevirdi.Yatırımcılar, oğul Bolsonaro’nun Brezilya’nın yüksek bütçe açığıyla mücadele edeceğini, böylece büyümeyi baskılayan ve hanehalkı maliyesine zarar veren çift haneli faiz oranlarını aşağı çekeceğini umuyordu.
Deutsche Bank Küresel Makro Başkanı Jim Reid, “Sonuç, giderek bir Bolsonaro zaferini fiyatlayan piyasayı ters köşeye yatırdı… Yatırımcılar mali disiplin olasılığını daha yüksek görüyordu” dedi. Yerel aracı kurum ve yatırım firması Warren Brasil’in portföy yöneticisi Fred Nobre ise “Piyasadaki hava son derece kötü. Varlık performansı açısından son yılların en kötü günü yaşanıyor” ifadelerini kullandı.
Yüksek Borç Stokunun Getirdiği Sıkılaşma Baskısı
Lula’nın ekonomik büyümeyi teşvik etmek için vergi ve harcamaları artırmaya dayalı bir yaklaşım benimsemesi nedeniyle IMF, Brezilya’nın bütçe açığının bu yıl GSYH’nin yaklaşık %8’ine ulaşacağını öngörüyor. Ekonomistler,GSYH’nin yaklaşık %83’üne ulaşan kamu borcunun gelişmekte olan bir ekonomi için oldukça yüksek olduğu ve Merkez Bankası’nın politika faizini %13,75 seviyesinde tutmasının başlıca nedenlerinden biri olduğu konusunda uyarıyor.
Federated Hermes Gelişmekte Olan Piyasalar Hisse Senedi Analisti Aldo Ruiz, “Lula ülkenin mali sorunlarına netlik kazandırmadığı sürece faiz oranları muhtemelen yüksek kalacak, Brezilya reali değer kaybedecek ve GSYH büyümesi bu sıkı koşullar nedeniyle sınırlı kalacaktır” değerlendirmesinde bulundu.
Tarihi zafere rağmen Lula, parlamentoda Bolsonaro ile müttefik muhafazakarların ağırlıkta olduğu muhalif bir Kongre ile karşı karşıya kalacak. Analistler, bu durumun yönetimi zorlaştıracağını ve Lula’nın daha gevşek bir maliye politikası izleme kabiliyetini sınırlandırabileceğini belirtiyor.
Buna rağmen Aviva Investors portföy yöneticisi Kurt Knowlson, Lula’nın ikinci tur öncesinde açıkladığı ek harcama tedbirlerinin “çok ihtiyaç duyulan mali disiplin için başlangıç noktasını daha da yukarı taşıdığını” ifade etti.
Gözler Yeni Maliye Bakanı Seçiminde
Yatırımcıların odağı artık Lula’nın geçici bakanın yerine atayacağı yeni maliye bakanı tercihine çevrilmiş durumda. RBC BlueBay’den Stock, “Piyasa, Lula yönetiminden mali niyetlerini ortaya koyan bir açıklama bekleyecek ve bunun en kritik parçası da maliye bakanının atanması olacak” dedi.
Pazar günkü sonuçlar öncesinde Brezilya reali bu yıl ABD doları karşısında %10 değer kazanmış, Brezilya borsası ise dolar bazında %38 yükselerek Güney Kore’nin yarı iletken ağırlıklı endeksinin hemen arkasında dünyanın en iyi performans gösteren piyasalarından biri olmuştu.
Bankacılık Sektöründe Yıkım ve Küresel Yansımalar
Pazartesi günkü çöküşten en çok etkilenenler arasında São Paulo borsasındaki finans hisseleri yer aldı; sektörü takip eden endeks %22 oranında geriledi. Yatırım bankası BTG Pactual %25, devlet kontrolündeki Banco do Brasil %29 ve ticari banka Bradesco %22 değer kaybetti. ABD’de kote olan Brezilyalı şirketlerden dijital aracı kurum XP’nin hisseleri %48 çökerken, dünyanın en büyük fintech şirketlerinden Nubank %17 geriledi.
Bu durumun etkileri küresel piyasalarda da hissedildi. Brezilya’nın 2036 vadeli dolar cinsinden tahvillerinin getirisi %6,72’den %6,94’e yükselirken, Brezilya’da büyük bir birimi bulunan İspanyol Banco Santander’in hisseleri %3,1 oranında değer kaybetti.
Oyunlar ve Bulmacalar