Popüler altı yapay tatlandırıcı beyni hızla yaşlandırıyor

Şeker tüketimini kısmak, kilo kontrolü sağlamak veya kan şekerini dengede tutmak amacıyla tercih edilen düşük ve sıfır kalorili yapay tatlandırıcıların uzun vadeli beyin sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ortaya çıkarıldı. Amerikan Nöroloji Akademisi’nin resmi tıbbi dergisi Neurology’de yayımlanan geniş kapsamlı araştırma, yaygın olarak kullanılan altı farklı yapay tatlandırıcının zihinsel becerileri ve hafızayı belirgin şekilde zayıflattığını kanıtladı. 13 bine yakın kişinin sekiz yıl boyunca izlendiği çalışma, yapay tatlandırıcı kullananların zihinsel olarak çok daha hızlı yaşlandığını gösterdi.

Brezilya’daki São Paulo Üniversitesi bünyesinde görev yapan Dr. Claudia Kimie Suemoto liderliğindeki araştırma ekibi, yaş ortalaması 52 olan 12 bin 772 yetişkinin beslenme alışkanlıklarını inceledi. Yaş, cinsiyet, yüksek tansiyon ve kalp-damar rahatsızlıkları gibi faktörler kontrol altına alındıktan sonra yapılan değerlendirmelerde; en yüksek miktarda tatlandırıcı tüketen grubun zihinsel yetilerindeki gerileme hızının, en az tüketenlere oranla %62 daha fazla olduğu tespit edildi.

Bilim insanları, bu gerileme hızının sekiz yıllık süreçte fazladan 1,6 yıllık bir bilişsel beyin yaşlanmasına denk geldiğini vurguluyor. Günde ortalama bir kutu diyet içeceğe denk gelen 191 miligram seviyesinde tatlandırıcı tüketen grupta; sözel akıcılık, kelime hatırlama ve bilgiyi işleme hızında ciddi düşüşler kaydedildi.

Araştırmada ultra işlenmiş gıdalarda, diyet asitli içeceklerde, aromalı sularda ve düşük kalorili tatlılarda sıklıkla kullanılan sekiz farklı madde mercek altına alındı. Yapılan analizler sonucunda beyin fonksiyonlarındaki gerilemeyle doğrudan ilişkili olduğu belirlenen altı yapay tatlandırıcı şunlar oldu:

Aspartam

Sakarin

Asesülfam-K

Eritritol

Sorbitol

Ksilitol

İncelenen maddeler arasında yalnızca ‘tagatoz’ isimli tatlandırıcı ile zihinsel gerileme arasında doğrudan bir bağlantı saptanmadı. Ancak araştırmacılar, bu durumun tagatozun beyni koruduğu anlamına gelmediğini ifade ediyor.

Araştırmanın ortaya koyduğu en kritik bulgulardan biri de risk gruplarının dağılımı oldu. Yapay tatlandırıcıların beyin üzerindeki olumsuz etkilerinin 60 yaş altındaki bireylerde ve diyabet hastalarında çok daha belirgin olduğu saptandı. Şeker alımını sınırlandırmak için sürekli diyet ürünlere yönelen diyabet hastalarının bu süreçten daha fazla zarar gördüğü vurgulandı.

Uzmanlar, elde edilen verilerin bir neden-sonuç ilişkisinden ziyade güçlü bir korelasyonu gösterdiğini belirterek; yapay tatlandırıcılar yerine doğal alternatiflerin ve işlenmemiş gıdaların tercih edilmesi gerektiği konusunda uyarılarda bulunuyor.