Veri merkezi paniği: Demokratlar ne kadarını engelleyecek?

Demokratların ara seçimlerde büyük bir zafer kazanarak Kongre’nin her iki kanadında da denetimi ele geçirmesinin ardından, ABD teknoloji hisseleri son günlerde sert dalgalanmalar yaşıyor.

Yatırımcılar, seçim sonuçlarının yapay zeka sektörü için ne anlama geleceğini kavramaya çalışıyor. Yapay zeka modellerine güç sağlamak amacıyla veri merkezlerine yapılan trilyonlarca dolarlık yatırım hamlesi, son dönemde ABD borsalarındaki yükselişi tetiklemiş ve ekonomik büyümeyi desteklemişti. Ancak seçmenler Salı günü, Başkan Donald Trump’ın bu devasa bilgi işlem tesislerine yönelik “kurun, daha da kurun” yaklaşımını kararlılıkla reddetti.

Bazı yatırımcılar şimdi Demokratların bu sürece fren yaptıracağından endişe ediyor. Goldman Sachs’ın tahminlerine göre,Demokrat milletvekillerinin veri merkezlerini daha da kısıtlamasının muhtemel olduğu eyaletler, ABD’de planlanan toplam kapasitenin yaklaşık yüzde 45’ini oluşturuyor.

Demokratların Zaferi Yapay Zeka Sektörü İçin Ne Anlama Geliyor?

Financial Times’ın ayrıntılı haberine göre, Demokrat Parti açıkça yapay zeka karşıtı olmasa da; riskleri yönetmek ve yapay zekanın “kamu yararına hizmet etmesini” sağlamak adına daha fazla denetim ve kural getirilmesini savunuyor. Ancak parti içindeki pek çok milletvekili ve Salı günü seçilen yeni üyeler daha da ileri gitmek istiyor. Michigan’ın yeni seçilen Demokrat Senatörü Abdul El-Sayed, en ileri seviye yapay zeka modellerinin geliştirilmesinde “tam bir duraklamaya” gidilmesi gerektiğini belirtti.

Güney Karolina’nın yeni Senatörü Annie Andrews, yeni veri merkezi inşaatları için iki yıllık bir moratoryum (geçici durdurma) önerdi. Ohio’da Sherrod Brown ise yapay zeka gruplarına sağlanan vergi indirimleri ile sübvansiyonların sona erdirilmesini ve bu şirketlerin “altyapı/kamu hizmeti maliyetlerinin tamamını ödemeye” zorlanmasını talep etti.

Yine de Başkan Trump’ın veto yetkisi göz önüne alındığında, Demokratların federal düzeyde bir yasa çıkarması pek olası görünmüyor. Başkan, yapay zekada yavaşlama çağrılarını reddederek bunun ABD’nin “küresel liderlik” yarışındaki konumuna engel olacağı uyarısında bulundu. Ancak veri merkezi merkezi konumundaki eyaletlerde —özellikle Teksas, Ohio ve Georgia’da— Demokratların kazandığı valilikler, Salı günkü galiplerin Ocak ayında göreve başlamasıyla birlikte Kongre’deki değişimden çok daha doğrudan bir etki yaratabilir.

Teknoloji Devleri Seçim Sonuçlarından Endişeli mi?

Eski bir Trump hükümeti yetkilisi olan Meta Başkanı Dina Powell McCormick, Çarşamba günü yaptığı açıklamada artık “çok daha fazla inceleme yapılacağını ve bölgesel halkın bu veri merkezlerini isteyip istemediğine dair odağın artacağını” kabul etti. Örneğin Meta’nın Ohio’nun Piqua şehrinde planladığı 1 milyar dolar değerindeki 607 dönümlük yapay zeka veri merkezi, seçmenlerin projeyi onaylayan üç yetkiliyi görevden alması ve yeni inşaatları kısıtlayan bir sandık tedbirini kabul etmesiyle tehlikeye girdi.

Powell McCormick, Meta gibi köklü oyuncuların mevcut alanları büyütmesini nispeten daha kolay bulabileceğini, ancak “sıfırdan başlamanın zor olacağını… ve her hiper ölçekleyicinin artık ABD dışında inşa yapıp yapmamaları gerektiğini düşündüğünü” belirtti.

Aynı Wall Street Journal konferansında konuşan OpenAI’dan Greg Brockman, teknoloji şirketlerinin veri merkezi projelerini yerel topluluklara anlatmakta yetersiz kaldıklarını ve karşılaştıkları tepkiler karşısında şaşırdıklarını itiraf ederek, “Amerikan siyasetinde gerçekten böylesi daha önce görülmedi,” dedi. Büyük bir teknoloji şirketindeki bir yönetici ise seçim sonuçlarının kısa vadede inşaat planlarını aksattığını doğruladı.

Ancak önümüzdeki yılın bir döneminde Demokratlarla “sürdürülebilir bir orta yol” bulunabileceğini ve “sonunda temel dinamiklerin kazanarak veri merkezi kurulumlarının devam etmesinin önünü açacağını” umduklarını ifade etti.

Çip üreticisi AMD’nin İcra Kurulu Başkanı (CEO) Lisa Su da Çarşamba günü iyimserliğini koruyarak, bu tepkilerin şirketin 2030’a kadar olan yapay zeka pazarı büyüme tahminlerini revize etmesine neden olmadığını söyledi.

Yeni Düzenlemeler Hangi Biçimde Uygulanacak?

Anlık adımların çoğu, Demokratların çok sayıda valilik ve eyalet meclisi denetimini ele geçirdiği yerel ve eyalet düzeyinde gerçekleşecek. Parti; Teksas, Ohio, Nevada, Michigan, Georgia, Pensilvanya ve Arizona’daki valilik yarışlarını yapay zekaya yönelik sıkı denetim vaatleriyle kazandı. Pensilvanya’da ise eyalet meclisinin her iki kanadını da güvence altına aldılar.

Analistler; Teksas, Georgia ve Michigan valilerinin, daha kapsamlı eyalet yasaları hazırlanıncaya kadar yakın vadede veri merkezi inşaatlarına moratoryum getirmesini bekliyor. Yeni yasalar kapsamında eyaletler vergi indirimlerini sonlandırabilir; çevre, su ve enerji kurallarını sıkılaştırabilir ve yerel yönetimlerin yasaklama getirmesini kolaylaştırabilir.Piyasa istihbarat firması Cleanview’e göre, Amerika’da planlanan veri merkezi kapasitesinin yüzde 41’i, yeni valinin inşaatları durdurmaktan yana olduğu eyaletlerde yer alıyor.

ABD’nin Hangi Bölgeleri Bu Süreçten Etkilenecek?

Planlanan ABD veri merkezi yatırımlarının yaklaşık dörte birine ev sahipliği yapan Teksas, endişelerin odak noktası haline geldi. Seçilen Demokrat Vali Gina Hinojosa, Teksaslıları koruyan yeni yasalar çıkarılana kadar tüm yeni veri merkezi onaylarına yasak getireceğini açıkladı.

Monarch Energy kurucu ortağı Ben Alingh, “Ülke genelindeki birçok yarışı izliyorduk ancak dengeleri gerçekten değiştirecek olan Teksas’tı,” dedi. Teksas’ta planlanan en az 248 veri merkezi bulunuyor; ayrıca Cumhuriyetçi mevcut vali Greg Abbott tarafından başlatılan dev projelerin denetimi kapsamında yaklaşık 200 gigawattlık kapasite askıda bekletiliyor. Abbott başta yatırımları desteklemiş ancak halkın tepkisi üzerine geri adım atmak zorunda kalmıştı.

UBS analistleri, Teksas’ta 2028 yılı için planlanan 18 GW’lık yeni veri merkezi kapasitesinin “artık etkilenme riskiyle karşı karşıya olduğunu” tahmin ediyor. Georgia ve Ohio da büyük veri merkezi pazarları arasında yer alıyor. Georgia’nın yeni valisi Keisha Lance Bottoms eyalet genelinde duraklatma sözü verirken, Ohio’dan Amy Acton moratoryumu destekledi. Ohio seçmenleri ayrıca veri merkezi gelişimini kısıtlamayı hedefleyen 21 yerel sandık tedbirini kabul etti.

Değişiklikler Farklı Şirketleri Nasıl Etkileyecek?

Süreçten en çok zarar görme riski taşıyanlar, spekülatif geliştiriciler ve henüz aktif kapasitesi az olan ya da hiç bulunmayan yeni nesil bulut sağlayıcıları (“neoclouds”) olacak. Axe Compute’tan Chris Miglino, bazı moratoryumların yalnızca 20MW’tan büyük veri merkezlerini kapsaması nedeniyle geliştiricilerin ölçek küçülteceğini ve Meksika veya Orta Doğu gibi ABD dışındaki lokasyonlarda faaliyet göstereceğini ifade etti. İnşaatların azalması, Perşembe günü hisseleri sert düşen Nvidia ve AMD gibi gelişmiş çip üreticileri de dahil olmak üzere yapay zeka tedarik zincirindeki tüm şirketleri olumsuz etkileyecek.

Mevcut projeleri bulunan dev hiper ölçekleyiciler ise bu fırtınayı atlatmak ve yeni altyapı harcamalarına devam etmek için daha iyi konumlanmış durumda. Genellikle yapay zeka pazarında iyimser beklentileriyle tanınan analist Dan Ives,Perşembe günü temkinli bir tablo çizdi. Ives, yaşanan “siyasi deprem” nedeniyle Büyük Teknoloji şirketlerinin sermaye harcamalarının 2028 veya 2029 yerine önümüzdeki yıl zirve yapmasını beklediğini ve planlanan yapay zeka veri merkezi kapasitesinin yüzde 20’ye kadar olan kısmının haritadan silineceğini öngördü.

Ives değerlendirmesinde, “Bu trendin yanlış tarafında yer alan şirketler net bir şekilde yeni nesil bulut sağlayıcıları, büyük enerji tedarikçileri ve yakın vadede talep düşüşü yaşayabilecek bazı çip ile bellek üreticileridir,” ifadelerine yer verdi.

Seçimi Demokratlar kazanınca veri merkezi endişesi büyüdü, Amerikan borsası fena çakıldı