Brezilya’da seçimi kaybeden Bolsonaro ABD’ye kaçtı

Brezilya’da Pazar günü düzenlenen başkanlık seçimlerini kaybeden aday Flávio Bolsonaro, kara para aklama soruşturması kapsamında polisin pasaportlarını teslim etmesini istemesinden bir gün sonra, Salı günü ABD’ye gitmek üzere ülkeden ayrıldı.

Üst düzey bir ABD’li yetkili, Dışişleri Bakanlığının Bolsonaro ve ailesine ABD’ye giriş izni sağlamak amacıyla vize vermeyi planladığını belirtti. Yetkililer, hassas diplomatik konuları tartışabilmek adına isimlerinin açıklanmaması kaydıyla konuştu.

ABD Müdahalesi ve Diplomatik Gerilim

ABD hükümetinin Bolsonaro’ya sağladığı bu destek, Trump yönetimi ile Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva arasındaki gerilimi tırmandırabilir. Lula, Başkan Trump’ı ülkesinin iç işlerine karışmakla suçlamıştı.

New York Times tarafından incelenen bir mahkeme belgesine göre Flávio Bolsonaro, yasa dışı bahis ve ticaret içeren bir düzenek üzerinden 1 milyar dolardan fazla kara para aklamakla suçlanan Brezilyalı bir avukatla olan bağlantıları nedeniyle soruşturuluyor.

Babası Hakkındaki Biyografik Film ve Yolsuzluk İddiaları

Bolsonaro ayrıca, babası Jair Bolsonaro hakkındaki bir biyografik filmi finanse etmek amacıyla itibarsızlaştırılmış bir bankerden topladığı milyonlarca dolar nedeniyle de ayrı bir incelemenin konusu. Baba Bolsonaro, 2022 başkanlık seçimlerini Lula’ya kaybettikten sonra darbe girişiminde bulunmaktan suçlu bulunmuştu.

Lula, Pazar günkü ikinci tur seçimlerde oğul Bolsonaro’yu da mağlup etti. İlk turu ikinci sırada tamamlayan Lula’nın bu zaferi, muazzam bir geri dönüş niteliği taşıyor. Lula’nın galibiyeti, Latin Amerika’da sağ kanadın üst üste elde ettiği yedi başkanlık seçimlik seriyi durdurdu ve Brezilyalı liderle sık sık karşı karşıya gelen Trump için bir geri adım oldu.

Dokunulmazlığın Kaybı ve Yargılanma Riski

Henüz resmi bir suçlamayla karşılaşmayan Flávio Bolsonaro, hakkındaki iddiaları reddederek soruşturmaları “siyasi zulüm” olarak niteledi. Senatörlük görevi 2027 başlarında sona erdiğinde, başkan seçilemediği için parlamenter dokunulmazlığını kaybedecek ve bu soruşturmalarla ilgili olarak yargılanabilecek.

Pazartesi günü Brezilya Yüksek Mahkemesi, Bolsonaro’nun pasaportlarını 24 saat içinde teslim etmesine karar verdi.Sosyal medyada yayınladığı bir videoda karara uyacağını belirten Bolsonaro, Brezilya’dan ayrılmayı hiçbir zaman düşünmediğini iddia etti. Seyahat belgelerini teslim etme talebi, ev hapsinde bulunan babasını ziyaret etmesinin ardından gelmişti.

Sınır Ötesi Kaçış ve İtalyan Vatandaşlığı

Ancak oğul Bolsonaro verilen süreye uymadı ve Brezilya belgeleri yetkililer tarafından iptal edildi. Bolsonaro aynı zamanda İtalya vatandaşlığına da sahip.

81. yaş günü etkinliğinde konuşan Lula, siyasi rakibini sert sözlerle eleştirdi: “Rakibimin kaçtığını henüz öğrendim.Brezilya’yı terk etme eylemi utanç verici, gerçekten utanç verici.”

Salı günü Batı Yarımküre’nin büyük bölümü tek bir soruya kilitlenmiş durumdaydı: Flávio Bolsonaro neredeydi?

ABD’li yetkililer ve Bolsonaro’nun müttefikleri onun Brezilya’dan ayrıldığını iddia etse de, ABD’ye nasıl veya ulaşıp ulaşamayacağı henüz netleşmemişti.

Sürgündeki Muhalefet ve Belirsizlik

Bolsonaro’nun en yakın müttefiklerinden bazıları nerede olduğuna dair hiçbir fikirleri olmadığını söyledi. Brezilya polisi yanıt bulmakta çaresiz kaldı. Sosyal medyada Bolsonaro’nun ABD’deki müttefikleri onu memnuniyetle karşılayarak, sürgündeyken Brezilya’nın sağcı muhalefetine liderlik edeceğini savundu.

Beyaz Saray ve Dışişleri Bakanlığı, Bolsonaro’nun seyahatlerine ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

ABD’nin Seçim Öncesi Kulis Çalışmaları

Trump yönetimi, Bolsonaro’nun başkanlık adaylığını resmi olarak desteklememişti. Ancak Dışişleri Bakanı Marco Rubio yönetimindeki ABD Dışişleri Bakanlığı, seçim öncesinde Bolsonaro’nun Brezilya’daki konumunu güçlendirmek için arka planda çalışmıştı.

Dışişleri Bakanlığı, Bolsonaro ve 2025 başından beri Teksas’ta yaşayan kardeşi Eduardo’nun yoğun kulis faaliyetlerinin ardından bu yıl Brezilya’nın en büyük iki uyuşturucu çetesini terör örgütü ilan etmişti.

Trump organizasyonu da oylama öncesinde Bolsonaro ve babasıyla görüşmek üzere iki kez temsilci göndermeye çalıştı ancak ABD’nin seçimlere müdahale etmeye çalıştığı endişesiyle Brezilyalı yetkililerce engellendi. ABD buna yanıt olarak Brezilya’nın Washington’daki en üst düzey diplomatının vizesini iptal etti.

Siyasette Gizem ve Macaristan Elçiliği Geçmişi

Salı akşamı itibarıyla Bolsonaro’nun nerede olduğu hâlâ belirsizliğini koruyordu. Kampanya müdürü ve aynı siyasi partiden senatör olan Rogério Marinho, Bolsonaro’nun aniden Brezilya’dan ayrıldığı haberiyle şaşırdığını belirtti. Marinho, Salı sabahı saat 08.00 sularında Bolsonaro ile mesajlaştığını ancak o zamandan beri kendisinden haber alamadığını söyledi.

Salı günkü bu gizem, polisin kendisini darbe girişimiyle suçlamasının ardından iki gün boyunca Macaristan’ın Brezilya Büyükelçiliğinde saklanan baba Bolsonaro’nun sığınma dramasını anımsattı. Daha sonra polis tarafından ele geçirilen belgeler, babanın Arjantin’e sığınmayı da düşündüğünü gösterdi.

Seçim Sonuçlarına İtiraz ve Usulsüzlük İddiaları

İlk başta seçim sonuçlarını reddeden oğul Bolsonaro, Pazartesi günü yenilgisini kabul etti ancak Lula’nın kazanmak için adil olmayan taktikler kullandığını iddia etti. Bolsonaro, Lula’nın seçim galibiyetini elinden almayı amaçlayan hukuki bir süreç başlatmayı planladığını söyledi.

Trump da Pazartesi günü Brezilya’daki seçimleri eleştirerek “Yine hileli bir seçime benziyordu” dedi.

Yenilginin hemen ardından Bolsonaro, Pazar günkü oy verme saatlerindeki değişikliği gerekçe göstererek seçimin hileli olduğunu öne sürdü.

Uzatılan Oy Kullanma Saatleri ve Tartışmalar

Brezilya yargısı, şiddetli yağmurlar ve otobüs gecikmelerinin seçmenlerin sandık başına gitmesini engellemesi nedeniyle oy verme işleminin iki saat uzatılmasına karar vermişti. Her iki adayın da talep ettiği bu uzatma, oy verme işleminin sonuna yaklaşıldığı sırada gerçekleşti ve Brezilya genelindeki seçim yetkililerinin saatleri uzatmaya çalışmasıyla geniş çaplı bir karmaşaya yol açtı.

Ancak Brezilya seçim mahkemesi, bu değişikliğin seçimi etkilemediğinde ısrar ederek şikayetleri reddetti. Veriler, normal oy kullanma saatlerinden sonra sadece küçük bir kesimin (34.300 seçmen) oy kullandığını gösteriyor. Lula, Bolsonaro’yu 4,4 milyon oy farkla mağlup etmişti.

Sonucu kabul ettikten sonra bile Bolsonaro, solcu başkanın seçimden günler önce sosyal yardım ödeneğini artırma hamlesini gerekçe göstererek Lula’nın devlet fonlarını haksız yere kullandığını savundu (Lula hükümeti artışın bir enflasyon ayarlaması olduğunu iddia etmişti).

Bolsonaro’nun kardeşi Eduardo Bolsonaro, Trump yönetimiyle yakın ilişkilerini sürdürüyor. ABD hükümeti, Temmuz ayında kardeşe “Green Card” olarak bilinen daimi ikamet statüsü tanımıştı.