Merkez Bankası ‘fon tasfiyeleri’ni analiz etti: 3 bin şirket 116 milyar liralık yatırım yapmış

Merkez Bankası (MB), fon krizinin reel sektör üzerindeki etkilerini analiz etti. Buna göre yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının 15 Eylül 2026 itibarıyla tasfiye kapsamındaki fonlarda toplam 116 milyar liralık yatırımı var. Bu tutarın 57 milyar lirası para piyasası fonlarında.

MB ‘Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?’ başlıklı bir analiz yayınladı.

Analizde öne çıkanlar şöyle:

*15 Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının tasfiye kapsamındaki fonlarda toplam 116 milyar lira yatırımı bulunuyor. Bu tutarın 57 milyar lirası, yani yaklaşık yarısı, para piyasası fonlarında; kalan kısmıysa hisse senedi fonları ve diğer fon türlerinde yer alıyor.

*Firmaların fonlarda kalan kaynaklarına erişememesi ve bunun tedarik ilişkilerine yansımasının yanı sıra, finansal varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güvendeki zayıflama da firmaların ve hane halklarının harcama, yatırım ve finansman kararlarında belirleyici olabilir.

*Fon piyasasındaki gelişmeler, reel sektörü farklı kanallar üzerinden etkileyebilir. Firmaların fonlarda kalan kaynaklarına erişememesi ve bunun tedarik ilişkilerine yansımasının yanı sıra, finansal varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güvendeki zayıflama da firmaların ve hane halklarının harcama, yatırım ve finansman kararlarında belirleyici olabilir.

*Tasfiye süreci nedeniyle özellikle kısa vadeli yükümlülüklerin karşılanmasında yaşanabilecek güçlükler, firmaların işletme sermayesi ihtiyacını artırabiliyor. Bu nedenle krediye erişim hem bu firmalar hem de finansal istikrar açısından önem taşıyor. Haftalık verilere göre, bu firmaların kullandığı kısa vadeli TL kredilerin toplam kısa vadeli TL kredi kullanımları içindeki payı artıyor. Diğer bir ifadeyle, fonlarda yatırımı bulunan firmaların krediye erişiminin devam ettiği görülüyor. 

*Özetle, analizlerimiz olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların ve bu firmaların tedarikçilerinin ekonomideki ağırlığını ortaya koyuyor. Bununla birlikte, bu bulgular söz konusu firmaların karşılaştığı likidite güçlüklerinin önemini azaltmadığı gibi fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisine ilişkin bir sonuç da sunmuyor. Varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güvendeki zayıflama da tüketim, yatırım ve üretim kararlarını etkileyebilir. MB’nin bankaların likidite yönetimini destekleyen adımlarıyla KOBİ ve özel sektör tahvili ihraççılarının finansmana erişimini destekleyen düzenlemeleri olası risklerin sınırlanmasına yardımcı olurken tasfiye sürecinde sağlanabilecek ilerleme de bu etkilerin hafiflemesine katkı sağlayabilir. Analizlere, tasfiye kapsamındaki fonlarda 15 Eylül 2026 itibarıyla 1 milyon lira ve üzerinde yatırım bakiyesi bulunan firmalar dahil edildi. Bu eşiğin altındaki yatırımlar da hesaba katıldığında toplam yatırım tutarı 116,2 milyar liraya, firma sayısıysa 4 bin 500’e ulaşıyor.