Rafa kalkmıştı: ‘Ev gösterme parası’ geri döndü

Yüksek kira, peşin depozito ve taşınma masraflarıyla konut arayışının giderek zorlaştığı emlak piyasasında kiracıları zorlayacak yeni bir uygulama baş gösterdi.

Bazı emlakçıların ev arayan vatandaşlardan evi gezdirmeden önce “kapora” veya “hizmet bedeli” adı altında 2 bin TL ile 5 bin TL arasında değişen ücretler talep etmeye başladığı bildirildi.

Türkiye Gazetesi’nden Kaan Zenginli’nin haberine göre söz konusu ödeme yalnızca konutu gezdirmekle sınırlı kalmıyor. Emlakçıların bu bedeli müşterinin bütçesini ve beklentilerini analiz etmek, uygun portföyleri taramak ve belirlenen süre içinde alternatif seçenekler sunmak gibi gerekçelerle de istediği belirtiliyor. Uygulama nedeniyle tüketiciler, henüz kriterlerine uygun bir daire dahi bulamamışken masraf yapmak zorunda kalıyor.

2000’li yıllarda sektörde sıkça rastlanan ve tepki çeken “yer gösterme ücreti” talebi, gayrimenkul sektörünün kurumsallaşması ve getirilen yasal düzenlemeler neticesinde uzun süre önce tamamen ortadan kalkmıştı. Ancak son dönemde tırmanan maliyetler ve piyasadaki arz sıkıntısı gerekçe gösterilerek bu sistemin yeniden canlandırıldığı kaydedildi.

Gayrimenkul sektöründe uygulanmaya başlanan yeni sistemde; müşterinin bütçe, bölge ve oda sayısı gibi kriterlerine göre profil oluşturuluyor. Emlakçı bu profile uygun evleri araştırıp ilan sahipleriyle görüşerek randevuları organize ediyor. Bir aya kadar sürebilen bu hizmet için müşteriden başlangıçta ücret alınıyor.

Konut kiralandığında veya satın alındığında, başta ödenen bu tutar aracılık komisyonundan düşülüyor. Ancak süre sonunda evin bulunamaması, müşterinin sunulan evleri beğenmemesi, başka bir yerde karar kılması ya da aramaktan vazgeçmesi durumunda para iadesi anlaşmazlığı yaşanıyor. Emlakçılar harcanan zaman, yakıt ve personel giderlerini gerekçe gösterirken; vatandaşlar ise ev sahibi veya kiracı olmadan ödedikleri paranın karşılığını sorguluyor.

Peki, bu uygulama için uzmanlar ne diyor? Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Ali Kaya’nın son dönemde artan şikayetler üzerine emlakçıların talep ettiği peşin bedellerin hukuki hiçbir dayanağı olmadığını vurguladığı belirtilirken Kaya’nın haklarını arayan vatandaşlara şu uyarıyı yaptığı aktarıldı: “Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesi net bir sınır çizer: ‘Yer gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez.’ Ancak sahada bazı işletmelerin bu yasağı delmek için ‘danışmanlık ücreti’, ‘randevu bedeli’ veya ‘ciddiyet kaporası’ gibi isimler ortaya çıkardığını görüyoruz. Tüketiciler, bir kiralama veya satış işlemi resmiyete dökülmeden kesinlikle ödeme yapmamalıdır. Eğer böyle bir dayatmayla karşılaşıp para ödemişlerse ve evi tutmaktan vazgeçmişlerse, emlakçı bu paraya el koyamaz. Bu uygulama açıkça mevzuata aykırıdır”

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa’nın ise  “Bu uygulama mantık olarak anlaşılabilir ancak kanunen yasak. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre, satış işlemlerinde alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı yüzde 2, kiralamalarda ise bir aylık kira bedeli artı KDV oranında hizmet bedeli alınabiliyor. Bunun dışında özel danışmanlık hizmetleri de verilebilir. Dünyada bunun örnekleri var. Emlak ofislerinin giderleri ve ilan portallerine ödediği ücretler oldukça yüksek. Bu nedenle söz konusu modelin ortaya çıkması anlaşılabilir ve yaygınlaşması da mümkün. Biz taşınmaz gösterme ücretini suistimale açık olduğu için yasakladık. Özel danışmanlık hizmetiyle taşınmaz gösterme ücretinin birbirinden ayrılması ve sistemin somut kurallara oturtulması gerekiyor” dediği kaydedildi.