İki bin yıllık Athena molozlardan çıktı: Başı kayıp, gövdesi harap

Denizli’nin kültürel mirası Laodikeia Antik Kenti’nde 2 bin yıllık sanat eseri moloz dolgu içinde yüzüstü bulundu. 2 metrelik devasa Athena heykelinin yüksek sanatsal niteliğine rağmen baş kısmının eksik olması ve bulunduğu ortam dikkat çekti.

Denizli’de Laodikeia Antik Kenti’nde sürdürülen kazı ve restorasyon çalışmaları antik dönemin sanatsal birikimine dair yeni verileri gün ışığına çıkardı. Batı Tiyatrosu sahne binasında yapılan incelemelerde yaklaşık 2 bin yıl öncesine tarihlenen beyaz mermerden yapılma bir Athena heykeli bulundu. Kültür ve Bakanı Mehmet Nuri Ersoy sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamayla gelişmeyi duyururken heykelin sanatsal kalitesine ve bölgenin tarihi önemine vurgu yaptı.

Laodikeia Batı Tiyatrosu Sahne Binası’nda gerçekleştirilen kazılar sırasında “postskene” olarak adlandırılan dış duvarda çarpıcı bir ayrıntı tespit edildi. Yaklaşık 2 metre uzunluğundaki beyaz mermer heykelin moloz dolgu içinde yüzüstü şekilde bırakıldığı anlaşıldı. Yapılan ilk incelemelerde devasa heykelin gövde bütünlüğünün korunduğu görülse de baş kısmına henüz ulaşılamadı. Uzmanlar heykelin usta bir heykeltıraşın elinden çıktığını ve konumlandırıldığı sütunlar nedeniyle arka yüzünün kaba bırakıldığını saptadı.

Milattan önce 2’nci yüzyıla tarihlenen ve üç katlı mimari bir düzene sahip olan Batı Tiyatrosu sahne binası sadece tiyatral gösterilere değil, kültürel bir aktarıma da ev sahipliği yapıyordu. Her katında 16 sütunun bulunduğu yapıda, tanrı ve tanrıçaların yanı sıra yöneticilere ve Homeros destanlarına ait sahneler betimlendi. 2024-2025 yıllarında yoğunlaşan çalışmalarda Odysseus’un İthaka yolculuğunda karşılaştığı dev Polyphemos, deniz canavarı Skylla ve Laistrigonlar Ülkesi gibi sahneleri içeren çok sayıda heykel grubu gün yüzüne çıkarıldı.

Bulunan heykel sanatsal stil açısından İmparator Augustus Dönemi (MÖ 27 – MS 14) “birinci klasik üslubu”nu yansıtıyor. Yuvarlak kaide üzerinde ayakta betimlenen heykelde ince dokumalı kolsuz peplos giysi, boyunda “hylamis” adı verilen pelerin ve göğüste Medusa başı ile yılanların yer aldığı “aegis” detayları yer alıyor. Antik dönemde önemli bir dokuma merkezi olan Laodikeia’da bu heykelin Athena’nın savaşçı kimliğinden ziyade kentin ticari ve kültürel simgesi olan dokuma yönünü ön plana çıkardığı değerlendiriliyor. Tanrıça adına kentte festivaller düzenlendiği de tarihi yazıtlarla biliniyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy kazıların gidişatına dair yaptığı paylaşımda “Laodikeia’da önemli bir keşfe daha imza attık. Homeros destanlarına sahne olan bu yapı, antik dönemde kültürel anlatımın da merkezi olduğunu ortaya koyuyor. Geleceğe Miras vizyonumuzla, bu eşsiz mirası koruyarak geleceğe taşımaya devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Bakanlık verilerine göre Batı Tiyatrosu sahne binasındaki restorasyon çalışmalarının 2026 yılı başından itibaren kesintisiz şekilde sürdürüleceği bildirildi.