Kasım indirimlerinde etikete dikkat!

Kasım ayı, alışveriş yapmayı düşünmeyenlerin bile fiyatlara göz attığı bir dönem. Telefonlarımıza gelen bildirimler, e-postalar ve reklamlar “Şahane Kasım” ayını müjdeleyerek, “efsane indirim” vaadinde bulunuyor. Biz de bir süredir almayı ertelediğimiz ürünlere yeniden bakıyor, zaten düzenli kullandığımız ürünleri sonradan fiyatı artacak düşüncesiyle stokluyor, ya da hiç aklımızda olmayan bir ürünü sırf indirimde olduğunu düşündüğümüz için alıyoruz.

Peki indirimler gerçekten “efsane” mi?

İndirim reklamları mercek altında

Ticaret Bakanlığı 28 Ekim’de kasım kampanyalarındaki indirimli satış reklamlarını bütün mecralarda yakından takip edeceğini duyurdu. Gerçekte olmayan indirimler, yanıltıcı oranlar ve kampanya koşullarının gizlenmesi gibi uygulamaların mercek altında olduğu ve ihlal ile karşılaşılması halinde, ihlalin niteliğine göre, 39 milyon 916 bin 524 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabileceği belirtildi.

Bakanlığın özellikle altını çizdiği uygulamalar arasında gerçekte var olmayan indirimlerin reklamının yapılması, indirim öncesi fiyatın indirim başlangıç tarihinden önceki on gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınarak belirlenmemesi, farklı indirim oranlarının birlikte belirtilmesi suretiyle tüketicilerin nihai indirim oranı konusunda yanıltılması ve sadakat programlarına ilişkin kampanya iletişimlerinde indirimli satış reklamlarına yönelik kurallara uyulmaması yer alıyor.

Örneğin, birden fazla indirim oranının birlikte sunulması halinde, bu oranları doğrudan toplamak gerçek indirim konusunda yanıltıcı olabiliyor. 1.000 liralık bir ürüne önce yüzde 50, kalan tutara da yüzde 20 indirim uygulanıyorsa ödenecek bedel 400 lira olacağından, toplam indirim yüzde 70 değil, yüzde 60 olur. Benzer şekilde, indirimden önceki fiyat belirlenirken kampanyanın başlangıcından önceki on gün içinde uygulanan en düşük fiyatın esas alınmadığı durumlarda, indirim miktarı yansıtıldığı kadar hatırı sayılır olmayabilir, hatta gerçek bir indirim dahi mevzu bahis olmayabilir. Enflasyonun yüksek olduğu ve fiyatların neredeyse her gün değiştiği ülkemizde tüketici olarak bunu fark etmemiz oldukça güç.

Dijital vitrinde “kişiye özel” fiyatlar

Dijital platformlarda alışveriş yaparken dikkat edilmesi gereken bir başka uygulama da kişiselleştirilmiş fiyatlandırma. Algoritmaların kişiye özel fiyat belirlemek amacıyla kullanılması bir süredir tartışılıyor. Daha önce hangi ürünleri aldığımız, neleri aradığımız veya hangi ürünleri sepette bıraktığımız gibi çeşitli veriler bize gösterilen fiyatın belirlenmesinde kullanılabiliyor. Böylece aynı ürün için farklı tüketicilere farklı fiyatlar sunulabiliyor. Örneğin, iki kişinin aynı ürüne, aynı satıcının internet sitesinde, aynı anda baktığını düşünelim. Ürünün fiyatı birinci kişinin ekranında 1.000 lira, ikinci kişinin ekranında ise 900 lira olarak belirtilebilir.

ABD’de bu uygulamaya ilişkin yeni bir inceleme başladı. Federal Ticaret Komisyonu (FTC), 28 Ekim’de aralarında Uber, Walmart ve Delta’nın bulunduğu dokuz şirketten bilgi istediğini duyurdu. İnceleme, kişisel verilerin tüketicilere sunulan fiyatları ve platform çalışanlarına yapılan ödemeleri belirlemek için nasıl kullanıldığını araştırıyor.

Türkiye’de de kişiselleştirilmiş fiyatlar için bir bilgilendirme yükümlülüğü bulunuyor. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin 13. maddesine göre, böyle bir fiyat sunulduğunda tüketiciye bunun açıklanması, satıcının belirlediği güncel satış fiyatıyla kişiselleştirilmiş fiyatın aynı alanda gösterilmesi gerekiyor.

Özetle, Kasım indirimlerinden faydalanmayı düşünürken, etiketlere dikkat etmek yine büyük oranda tüketiciye düşüyor. Alışveriş artık ihtiyaçlarımızı karşılamak ya da keyif verecek bir ürün satın almaktan daha fazlası. Adeta bir dikkat ve kontrol sınavı.