Sen sen ol ben ben

Dün akşam müzik dünyasından çok üzücü bir haber geldi. Country müziğin tartışmasız ikonlarından Dolly Parton, 80 yaşında hayatını kaybetti.

Arkasında 100 milyondan fazla satmış albümler, 11 Grammy, yaklaşık 3 bin şarkı ve birkaç kuşağın ezbere bildiği melodiler bıraktı.

Ben Dolly Parton’ı çok severim. Elbette Jolene’i de. Ama benim için asıl şarkısı hep I Will Always Love You olmuştur. Evet, o şarkı. Whitney Houston’ın The Bodyguard filminde söylediği, ilk birkaç notasını duyduğumuz anda bizi Kevin Costner’ın kollarına teslim eden şarkı. Yıllarca Whitney Houston’ın şarkısı sanıldı ama aslında Dolly Parton yazdı. Şarkı “seni sevebilirim ve yine de gidebilirim” diyordu.

Ama Dolly Parton’ın ilişkiler konusunda bize bıraktığı asıl hikaye şarkılarında değil, yaklaşık 60 yıl süren evliliğinde saklı.

Dolly, Carl Dean ile 1964’te Nashville’e taşındığı gün bir çamaşırhanenin önünde tanıştı. İki yıl sonra, 1966’da evlendiler. Carl Dean Mart 2025’te 82 yaşında hayatını kaybedene kadar evlilikleri neredeyse 60 yıl sürdü.

Şimdi hikayenin ilginç tarafına gelelim.

Dolly Parton dünyanın en tanınmış kadınlarından biriydi. Carl Dean ise neredeyse görünmezdi. Kırmızı halılarda, ödül törenlerinde, magazin kapaklarında yoktu.

Dolly’nin yanında poz verip kendi markasını yaratmaya çalışmadı. “Dolly Parton’ın kocası” olmayı bir mesleğe çevirmedi. Öyle az görünüyordu ki yıllar içinde insanların “Carl Dean diye biri gerçekten var mı?” diye şaka yaptığı bile oldu.

Bugünün dünyasından bakınca neredeyse anlaşılması güç bir durum. Artık bir ilişkinin yaşanması yetmiyor, yayınlanması da gerekiyor. Sevgili olduk, tatile gittik, yıldönümü, çiçek geldi storyleri, kavga ettik imalı şarkı sözleri, barıştık gün batımında el ele iki gölge fotoları.

İlişki bazen iki kişi arasında yaşanan bir şey olmaktan çıkıp küçük çaplı bir medya şirketine dönüşüyor.

Ve işin daha da ilginç tarafı eşlerden biri başarılıysa, diğerinin bu başarının neresinde duracağı başlı başına bir ilişki meselesi haline geliyor. Bir kadının çok başarılı, çok görünür, çok zengin veya çok güçlü olduğu ilişkilerde hâlâ erkek bundan rahatsız olmuyor mu sorusunu soruyoruz. Bu soru bile aslında bize çok şey anlatıyor.

Bir kadın başarılı bir erkeğin yanında olduğunda kimse kadına, “Peki onun başarısını kaldırabiliyor musun?” diye sormuyor. Ama roller değiştiğinde erkeğin egosu sanki ilişkinin ortasında duran hassas bir porselen vazo gibi ele alınıyor.

Carl Dean’i ilginç bulduğum yer tam burası.

Dolly Parton’ın anlattıklarından bildiğimiz kadarıyla Dean eşinin şöhretini kendi erkekliğine yönelik bir tehdit olarak görmedi. Parton onu yıllar boyunca son derece güvenli biri olarak tarif etti.

Bence bu, bir erkekte bulunabilecek en seksi özelliklerden biri olabilir. Yani kendi değerini yükseltmek için yanındaki kadının değerini küçültmeyen erkeklerden bahsediyorum.

Bazı insanlar eşlerinin parlamasını gerçekten ister.

Bazıları ise eşlerinin parlamasını ister ama kendilerinden fazla değil.

İkisi arasında dağlar kadar fark var. Birincisi sevgidir. İkincisi kontrollü rekabettir.

İlişkilerde kıskançlığı konuşurken genellikle başka kadınları, başka erkekleri, eski sevgilileri, Instagram beğenilerini konuşuyoruz. Oysa çok daha sessiz bir kıskançlık türü eşinin hayatını, başarısını, sosyal çevresini, kazandığı parayı kıskanmak.

Bu kıskançlık “Seni kıskanıyorum” diye değil de “Bu kadar çalışman normal mi?” veya “Beni ikinci plana atıyorsun” diye gelir. Bazen gerçekten haklı bir ihtiyaçtır bunlar. Ama bazen de tercümesi sen büyüdükçe ben küçülmüş hissediyorumdur.

Dolly Parton ve Carl Dean’in hikayesinin sevdiğim ikinci tarafı ise birbirlerine alan bırakmaları.

Modern ilişkilerde “yakınlık” ile “iç içe geçmek” birbirine çok karıştırılıyor. Her yere birlikte gitmek, aynı arkadaş grubuna sahip olmak, birbirinin telefon şifresini bilmek, gün boyunca sürekli mesajlaşmak sanıldığının aksine büyük aşkın kanıtı değildir. Aşkın esas kanıtı kişinin ilişki içinde kendi benliğini koruyabilmesi yani basitçe “biz” olabilmek ama “ben”i kaybetmemektir.

Sağlıklı çiftler birbirlerine bağlıdır ama birbirlerinin içine karışmazlar. Eşlerinin farklı ilgi alanlarına, farklı sosyal çevrelere, hatta zaman zaman farklı dünyalara sahip olmasını ilişkinin reddi olarak algılamazlar. Çünkü yakınlık ile yapışıklık aynı şey değildir. Hatta bazen fazla yapışıklık yakınlığı öldürür.

İlişkinin içinde biraz hava olması gerekir. İki insanın birbirini özleyebilmesi için önce birbirinden ayrılabilmesi gerekir.

Birini sevmek, onun ışığını kısmak değildir. O ışığın yanında kendi ışığından şüphe etmemektir.

Bir de Jolene meselesi var

Tabii Dolly Parton’dan ve ilişkilerden konuşup Jolene’i atlamak olmaz. Şarkının hikayesi de evlilikleri kadar güzel.

Parton’ın anlattığına göre Jolene kocasına ilgi gösteren kızıl saçlı bir banka çalışanından esinlenmişti. Dolly bunu yıllar sonra mizahla anlatırken Carl’ın bankaya biraz fazla sık gitmeye başladığıyla dalga geçiyordu.

Düşünsenize. Kıskanıyorsunuz, ne yaparsınız?

Bugün olsa önce kadının Instagram hesabı bulunur, 2018’e kadar fotoğrafları incelenir, kimleri takip ettiği kontrol edilir, kocanın beğenileri taranır, bir WhatsApp kriz masası kurulur.

Dolly ne yaptı? Şarkı yazdı. Üstelik şarkıda kocasına saldırmak yerine diğer kadına dönüp “Lütfen onu benden alma” dedi.

Belki de mesele hiçbir zaman kıskanmamak değildir. Mesele kıskançlığın sizi neye dönüştürdüğüdür. Kontrol eden, eşini küçülten birine, telefon karıştıran birine mi? Yoksa duygusunu tanıyıp onunla baş edebilen birine mi?

Dolly Parton’ın ölümü üzerine kariyeri, sesi, şarkıları, kostümleri ve hayırseverliği uzun uzun konuşulacak. Konuşulmalı da.

Ama ben onun hayatından başka bir şeyi hatırlamak istiyorum. Bir insan aynı anda hem çok görünür hem de bazı şeylerini dünyadan saklayabilir.

Belki bugün en çok kaybettiğimiz becerilerden biri bu. Mahremiyet.

Gerçekten emin olduğunuz bazı şeyleri ilan etme ihtiyacı duymazsınız. Bugün Dolly Parton’a veda ederken ben en çok bunu hatırlayacağım.

Sen sen ol. Ben de ben olayım. Sonra bakalım, bütün bunların içinde hâlâ birbirimizi seçiyor muyuz? Dolly ile Carl, neredeyse altmış yıl boyunca seçtiler. Bence alkışı biraz da bu hak ediyor.