Çocuklarımıza İyilik mi Yapıyoruz, Geleceklerini mi Zorlaştırıyoruz?

Anne baba olarak hemen hepimiz aynı arzuyu taşıyoruz. Çocuklarımız bizim yaşadığımız zorlukları yaşamasın; biz yokluk gördük, onlar görmesin; biz mücadele ettik, onlar daha rahat bir hayat sürsün. Onların önünü açalım, imkânlarımız varsa en iyi okullarda okusunlar, en güzel evlerde yaşasınlar, istediklerini alabilelim, genç yaşta çalışmak zorunda kalmasınlar…

Bu duygunun arkasında sevgi ve fedakârlık var. Bundan hiç kuşku yok.

Ancak hayat bana şunu öğretti: İyi niyetle yapılan her tercih, her zaman iyi sonuç üretmiyor. Bazen çocuklarımızı korumaya çalışırken, farkında olmadan onları hayatın gerçeklerine karşı hazırlıksız bırakıyoruz.

Bugün en büyük endişelerimden biri tam da budur.

Çocuklarımıza çok şey veriyoruz; ama onları hayatın kaçınılmaz mücadelelerine yeterince hazırlayamıyoruz.

Oysa karakter, konfor içinde değil; zorluklarla karşılaşıldığında gelişir.

Mücadele Etmeyen Dayanıklılık Geliştiremez

Hayatta kalıcı başarının yalnızca zekâya, diplomaya veya maddi imkânlara bağlı olduğunu düşünmüyorum. Asıl belirleyici olan; çalışkanlık, öz disiplin, sabır, hayal kırıklıklarıyla baş edebilme becerisi ve düştükten sonra yeniden ayağa kalkabilme iradesidir.

Bu özelliklerin hiçbiri satın alınamaz.

Hiçbiri miras bırakılamaz.

Hepsi yaşayarak öğrenilir.

Çocuk her istediğine kolayca ulaştığında beklemeyi öğrenemez. Emek vermeden kazandığında emeğin değerini kavrayamaz. Sürekli korunup kollandığında ise en küçük başarısızlıkta sarsılan, risk almaktan çekinen ve başkalarına bağımlı bir yetişkine dönüşebilir.

Hayat ise anne babaların sunduğu kadar cömert değildir.

Harçlık Değil, Sorumluluk Verelim

Bugün birçok aile aynı cümleyi kuruyor:

“Niçin çalışsın? Kazanacağı paranın fazlasını zaten ben veriyorum.”

Oysa mesele para değildir.

İlk iş deneyimi yalnızca gelir elde etmek anlamına gelmez. İnsanlarla çalışmayı, verilen sözü tutmayı, zaman yönetimini, ekip ruhunu ve emek karşılığında değer üretmeyi öğretir. Asgari ücretle yapılan bir yaz işi bile bazen üniversitede alınan birçok dersten daha değerli hayat dersleri kazandırır.

Çalışmak yalnızca para kazanmak değildir.

Çalışmak karakter inşa etmektir.

En Büyük Miras Bağımsızlıktır

Yıllar önce Avrupa’da çocukların on sekiz yaşına geldiklerinde kendi ayakları üzerinde durmaya teşvik edilmelerini biraz yadırgardım. Bugün bunun arkasındaki düşünceyi çok daha iyi anlıyorum.

Amaç çocukları aileden koparmak değildir.

Amaç, anne babaya bağımlı olmadan yaşayabilecek özgüveni kazandırmaktır.

Elbette aile her zaman arkalarında olacaktır. Bunu bilmeleri büyük bir güven duygusu yaratır. Ancak destek vermek, hayatı onların yerine yaşamak anlamına gelmemelidir.

Gerçek güven, “Babam çözer.” ya da “Annem halleder.” diyebilmek değil; “Gerekirse bunu ben de başarabilirim.” diyebilmektir.

Çocuklarımızın Alkışına Göre Değil, Vicdanımıza Göre Ebeveynlik Yapalım

Doğru ebeveynlik her zaman alkış getirmez. Hatta çoğu zaman eleştiriyle karşılaşabilirsiniz.

Çocuklarınız arkadaşlarını örnek gösterebilir. Daha pahalı bir araba isteyebilir, gönderdiğiniz okulu beğenmeyebilir, büyük fedakârlıklarla aldığınız kıyafeti küçümseyebilir. Arkadaşlarının daha gösterişli doğum günlerini, düğünlerini, tatillerini örnek gösterebilir.

Sakın bundan dolayı suçluluk hissetmeyin.

Daha da önemlisi, çocuklarınızın takdirini kazanmak uğruna yanlış kararlar vermeyin.

Çevrenizdeki ailelerin yaptığı her şeyi yapmak zorunda değilsiniz.

En pahalı düğünü yapmak, en gösterişli sünnet törenini düzenlemek, her doğum gününü lüks bir organizasyona dönüştürmek veya çocukların her arzusunu yerine getirmek iyi ebeveynlik değildir.

Tam tersine, bunlar çoğu zaman tüketmeyi normalleştirir; üretmenin, emeğin ve sabrın değerini gölgede bırakır.

Çocuklarımıza gösterişi değil tevazuyu…

Tüketmeyi değil üretmeyi…

Hazırı beklemeyi değil çözüm üretmeyi…

Rekabeti değil kendini geliştirmeyi öğretelim.

Yaratıcılık, merak ve üretkenlik, bırakabileceğimiz en büyük maddi mirastan çok daha değerlidir.

Fedakârlık Sevginin Garantisi Değildir

Bir yanılgıya daha düşmeyelim.

Çocuklarımız için yaptığımız her fedakârlığın ileride daha fazla sevgi, bağlılık veya minnet olarak bize döneceğini düşünmeyelim.

Hayat ne yazık ki böyle işlemiyor.

Yeni kuşaklar çoğu zaman anne babalarının fedakârlıklarını bir lütuf olarak değil, ebeveyn olmanın doğal sorumluluğu olarak görüyorlar. Hatta zaman zaman, “Beni dünyaya getirmeyi siz seçtiniz; bunları yapmak zaten görevinizdi.” diyebiliyorlar.

Bu yaklaşım hoşumuza gitmeyebilir; ancak gerçekçi olmak zorundayız.

Bu nedenle çocuklarımız için doğru olduğuna inandığımızı yapalım; ama bunu ileride takdir görmek veya karşılık beklemek için yapmayalım.

Ve lütfen kendi hayatımızı da unutmayalım.

Çocuklarımız için yaşarken kendimiz yaşamayı bırakmayalım.

Onların göreceği en güzel örnek, üretmeye devam eden, öğrenen, dostluklarını sürdüren, merakını kaybetmeyen ve hayatından keyif alan anne babalardır.

Geleceğin Dünyası Daha Zor Olacak

Yapay zekâ, otomasyon ve küresel rekabet, bugünün gençlerini bizim hiç karşılaşmadığımız sınavlarla yüz yüze bırakacak.

Onlara bırakabileceğimiz en değerli miras evler, arabalar veya banka hesapları değildir.

Asıl miras; problem çözme becerisi, çalışkanlık, merak, öz disiplin, özgüven ve zorluklar karşısında pes etmeyen sağlam bir karakterdir.

Bunlar ise ancak sorumluluk alarak, zaman zaman başarısız olarak, yeniden deneyerek ve emek vererek kazanılır.

Mesajım şu

Elbette çocuklarımızı sevelim.

Onları destekleyelim, koruyalım.

Ama hayatı onların yerine yaşamayalım.

Her istediklerini önlerine koymayalım.

Biraz beklesinler.

Biraz çalışsınlar.

Biraz mücadele etsinler.

Çünkü biz sonsuza kadar yanlarında olmayacağız.

Onlara bırakabileceğimiz en büyük servet banka hesabımız değil; biz olmadan da ayakta durabilecek karakter, özgüven ve mücadele ruhudur.

İyi ebeveynlik, çocukların hayatını kolaylaştırmak değildir.

İyi ebeveynlik; hayat zorlaştığında bile yürümeye devam edebilecek, kendi kararlarını verebilen, üretmeyi tüketmeye tercih eden ve kendi ayakları üzerinde durabilen insanlar yetiştirebilmektir.

Belki de çocuklarımıza verebileceğimiz en büyük hediye, her kapıyı onlar için açmak değil; o kapıları kendi emekleriyle açabileceklerine inanmalarını sağlamaktır.