Gelişmeler gösteriyor ki, ‘Ahlak’ üzerine hepimizin acil yoğun düşünmemiz gerekiyor

Gerekli olduğu bariz olan bu kolektif düşünme sürecine benim ucundan katkısı olması umuduyla naçizane  düşüncelerim şöyle:

Ahlak; ne televizyon programlarının reytingleriyle ölçülen sabun köpüğü bir hassasiyet ne de toplumsal otoritelerin toplumu hizaya sokmak için kullandığı bir sopa kuralıdır. 

Ahlakın kimsenin tekeline bırakılamayacak kadar dinamik, bireysel ve insani bir olgu olduğunu hatırlamalıyız.

***

Çözülmesi gereken asıl paradoks Türkiye’nin 21.yy. da gittikçe artan biçimde ahlaksızlaşmakta olduğu görüntüsü vermesidir. 

Bu durum ilk önce ahlakın özünün boşaltılarak sadece  biçimsel bir kabuğa indirgenmesinden kaynaklanıyor bence. 

***

Gerçek ahlak; bireyin kendi yaşam tarzı, özgürlükleri ve tercihleri üzerine derinlemesine düşünmesi, bir nevi “kendi yaşamının teorisini yapması” ile başlar. 

Toplumsal baskılar veya cezalarla dikte edilen normlar, insanı gerçekten ahlaklı yapmaz; sadece korkudan kaynaklanan yapay bir uyum yaratır. İdeal koşullarda bireyin özgür tercihlerine müdahale edilmesi reddedilmeli ve ahlakın dışsal yasalarla ya da hatta anayasalarla sınırlandırılamayacak bir içsel pusula olduğu hatırlanmalı.

***

Bir önemli nokta da tabii özelikle sosyal medya gücüyle toplumdaki kolektif “ahlak bekçiliği” histerisinin büyümüş olmasıdır. 

Bir yazı okuyarak ya da bir televizyon programı izleyerek ahlakın bozulacağı korkusu, aslında bireyin kendi iradesine ve soyutlama yeteneğine güvenmemesinden kaynaklanır.

“Yazı okuyarak insanın ahlakı katiyen bozulmaz” ,bunu görelim ve toplumu olgunlaşmaya ve kendinden korkmayı bırakmaya davet edelim. Ahlakı koruma dürtüsü, başkalarına saldırmak veya düşünen insanları susturmak için bir silaha dönüştürüldüğünde, orada ahlaktan değil, sadece bağnaz bir hoşgörüsüzlükten bahsedebiliriz.

***

Ahlak tek bir formülle geçiştirilemeyecek kadar karmaşık ve zorlu bir insani arayıştır. Gerçek ahlak, bireyin kendi yaşam tercihlerini yapma özgürlüğünü korurken başkalarının yaşam tarzına da aynı saygıyı gösterebilmesidir.

***

Galiba çıkaracağımız en büyük ders; ahlakın insanı mutsuz eden, baskılayan bir yasaklar zinciri değil, bireyin bu dünyada kendi mutluluğunu ve doğrusunu bulmasını sağlayan felsefi bir kılavuz olması gerektiğidir. 

Kendi ahlakımızı başkalarının tanımlarına teslim etmediğimiz ve ahlak adına yürütülen toplumsal histerilerden uzak durabildiğimiz ölçüde özgür ve gerçekten “ahlaklı” bireyler olmaya başlayabiliriz.