Seçimin güzel sonucu ABD’nin bilinçaltını değiştirir mi?

Biliyorum, şu bunaltıcı Ankara gündeminden ve siyasi didişmelerden sıkıldınız. Bugün sizi biraz uzağa, bir zamanlar hayatımın önemli bir kısmını geçirdiğim, her sokağında ayrı bir entelektüel bunalımın ve yaratıcılığın gizlendiği New York’a; oradan da Washington’ın o soğuk, o ne yapacağı kestirilemeyen derin dehlizlerine götürmek istiyorum.

Geçenlerde İngiliz yazar Geoff Dyer’ın bir tespiti üzerine düşünüyordum. (Düşündüğümü son yazımda yazdım da) Dyer, New York’ta bir gece vakti kafasını gökyüzüne kaldırdığında, o devasa binaların arasından görünen karanlığın insana ülkenin ne kadar uçsuz bucaksız, ne kadar ıssız ve aslında ne kadar vahşi olduğunu hissettirdiğini söyler. Gerçekten de öyledir. Manhattan’da bir zemin katta caz dinleyip çağdaş sanat tartışırken bile, aslında arkanızda binlerce kilometrelik devasa bir çölün, öngörülemez bir tabiatın ve o meşhur “Manifest Destiny”  ideolojisinin vahşi ruhunu taşırsınız. Amerika’yı Amerika yapan şey tam olarak bu tezatlıktır: Muazzam bir entelektüel birikim ile ilkel bir fetih dürtüsünün aynı bünyede buluşmasıdır o.

Ancak bugün geldiğimiz noktada, o uçsuz bucaksız gökyüzünün altında başka bir şeyler batan o  güneşe doğru ilerliyor. Amerikalı felsefeci Alan Bloom’un  1987’de yazdığı o meşhur The Closing of the American Mind (Amerikan Beyninin Kapanması) kehaneti nihayet tamamen gerçekleşti. Yeni nesil Washington elitlerinin, o çok satan düşünce kuruluşlarındaki “konuşan kafaların” çoğunun akılları  tamamen kapandı. Karşımızda artık rasyonel kararlar alan, dünya dengelerini ince ince hesaplayan o eski Soğuk Savaş aklı yok.

Peki ne var?

Pentagon koridorlarında bizzat şahit olduğum o eski stratejik planların yerini, bugün tamamen teolojik bir histeri almış durumda. Defalarca yazdım, yine yazıyorum: Washington’ı anlamak istiyorsanız artık ekonomi teorilerine ya da klasik dış politika kuramlarına bakmayı bırakacaksınız. Gidin, Evanjeliklerin kutsal metinlerini okuyun. Çünkü bugün ABD devlet mekanizmasının bilinçaltını yöneten şey, Ortadoğu’yu bir Armageddon savaş alanına çevirme arzusuyla yanıp tutuşan o radikal, teolojik vizyondur. O çok rasyonel sandığınız Amerikan derin devleti, aslında kendi yarattığı distopyanın içinde bir nevi psikanalitik yarılma yaşıyor. Jacques Lacan yaşasaydı, muhtemelen Beyaz Saray’daki bu kolektif histeriyi harika bir klinik vaka olarak incelerdi.

Bizim buralarda ise hâlâ “Amerikan seçimlerini kim kazandı, senatoda çoğunluk kimde, Fed faizi kaç baz puan indirecek?” diye safça bir teknokrat merakıyla olayları izleyenler var. Açıkça söyleyeyim; o sistemin tepesine kimin oturduğunun artık pek bir önemi yok. Sistemin ana hatları, sınırları ve o karanlık bilinçaltı çoktan çizilmiş durumda. Okyanusun ötesindeki bu devasa güç, kendi içinde ahlaki ve entelektüel bir çürüme yaşarken, dünyaya da sadece istikrarsızlık ihraç ediyor. Ulus devletleri ufalamak, sınırları yeniden çizmek ve bölgemizi bitmeyen bir kavimler çatışmasına sürüklemek, adamların artık gizli bile tutmadığı bir devlet politikası.

Geçmişte ne kadar kriz yaşanırsa yaşansın, Amerikan tarafının niyetlerinde kendimi zorlayarak da olsa makul bir rasyonellik bulabilirdim. Ama itiraf etmeliyim, bu defa ben bile zorlanıyorum. Karşımızda dostunu düşmanından ayıramayan, kendi sınırlarını kutsallaştırırken dünyanın geri kalanını ateşe vermekten çekinmeyen bir topal ördek var.

Kısacası dostlar, New York’un o uçsuz bucaksız gökyüzüne bakıp şairane hayaller kurma dönemi maalesef çoktan kapandı. Şimdi o gökyüzünden üzerimize doğru yaklaşan teolojik fırtınaya karşı Ankara ne kadar hazırlıklı, asıl bunu konuşmamız gerekiyor. Tabii eğer bizim “konuşan kafalar” ekranlarda birbirine bağırmaktan fırsat bulup da dünyaya bakabilirlerse…