OECD son raporu “Private Philanthropy for Development 2026”ı İstanbul'da tanıttı. Rapora göre özel kuruluş ve vakıfların dünya çapında yaptığı 'filantropi' toplamda 68,2 milyar dolara ulaşarak devletleri geride bıraktı. En yardımsever vakıflar arasında Sabancı Vakfı da küresel sıralamada.
Güler Sabancı’nın davetiyle, OECD’nin “Private Philanthropy for Development 2026” raporunun İstanbul’daki bölgesel lansmanını izledim. Sabancı Vakfı’nın ev sahipliğinde düzenlenen lansman, ilk bakışta yeni bir OECD raporunun tanıtıldığı uluslararası bir etkinlik gibi görünüyordu. Oysa salonda konuşulanlar, küresel kalkınma finansmanında sessiz ama önemli bir güç değişiminin yaşandığını gösteriyordu.
Açılış konuşmasını yapan OECD İstanbul Merkezi Direktörü Achraf Bouali, resmi kalkınma yardımlarının giderek daha fazla kısıtlandığı bir dönemde filantropinin kalkınmanın finansmanında çok daha stratejik bir rol üstlendiğini söyledi. OECD’nin ilk bölgeler arası merkezi olan İstanbul’un Kuzey ile Güney, Doğu ile Batı arasında bir köprü görevi gördüğünü vurgulayan Bouali’nin bu sözleri, aslında gün boyunca paylaşılacak verilerin de özetiydi.
Ardından sözü alan OECD Kalkınma Merkezi Politika Analisti Esme Stout, rakamlarla yeni dönemin fotoğrafını ortaya koydu.
OECD’nin dünya genelinde 506 vakfın 2020-2023 yılları arasındaki faaliyetlerini analiz ederek hazırladığı rapora göre, kalkınma amaçlı özel filantropi kaynakları 68,2 milyar dolara ulaştı. Bu rakam artık resmi kalkınma yardımlarının yaklaşık yüzde 10’una karşılık geliyor.
Daha da dikkat çekici olan ise OECD’nin, resmi kalkınma yardımlarında 2025 yılı için yüzde 9 ila 17 arasında daralma öngörmesi. Devletlerin kalkınma bütçeleri küçülürken, vakıfların üstlendiği rol giderek büyüyor.
Raporda dikkat çeken bir başka veri ise artık vakıfların yalnızca bağış yapan kuruluşlar olarak değil, küresel kalkınmanın önemli finansman aktörleri haline gelmesi.
OECD’nin karşılaştırmasına göre Bill Gates’in kurduğu Gates Foundation, resmi kalkınma finansmanı sağlayan ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla birlikte değerlendirildiğinde dünyanın en büyük sekizinci kalkınma finansörü konumunda bulunuyor.
Afrika’ya son dört yılda aktarılan 17,6 milyar dolarlık sınır ötesi filantropik kaynağın 6,4 milyar doları Gates Foundation, 4,6 milyar doları ise Mastercard Foundation tarafından sağlandı. İlk 10 vakıf ise uluslararası filantropik kaynakların yaklaşık yüzde 75’ini oluşturuyor.
OECD Kalkınma Merkezi Politika Analisti Esme Stout‘un paylaştığı veriler arasında en dikkat çekici başlıklardan biri de toplumsal cinsiyet eşitliğiydi. Rapora göre kadınlar ve kız çocuklarına yönelik çalışmalara ayrılan filantropik kaynak 5,2 milyar dolara ulaştı. Bu tutar, kalkınma amaçlı tüm filantropik finansmanın yüzde 8’ini oluşturuyor. Ancak ortak finansman mekanizmalarında toplumsal cinsiyet eşitliğine ayrılan payın hâlâ yalnızca yüzde 1 seviyesinde kalması, bu alanda daha güçlü iş birliklerine ihtiyaç olduğunu da ortaya koyuyor.
İşte tam da bu nedenle Türkiye’nin bu lansmana ev sahipliği yapması dikkat çekiciydi.
Sabancı Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı, konuşmasında Sabancı Vakfı’nın OECD raporlarında Türkiye’den üçüncü kez yer alan tek vakıf olmasının, yaklaşık 20 yıldır toplumsal cinsiyet eşitliği odağında yürüttükleri çalışmaların uluslararası ölçekte karşılık bulduğunu gösterdiğini söyledi.
“Filantropinin gerçek etkisi ancak veriye dayalı öğrenme ve güçlü iş birlikleriyle mümkündür” diyen Sabancı, “Vakfımızın OECD raporlarında Türkiye’den üçüncü kez yer alması, 20 yıldır kararlılıkla bu hedeften şaşmadan çalışmamızın somut göstergesidir” sözleriyle de veri üretmenin ve etkiyi ölçmenin önemine dikkat çekti.
Gerçekten de Sabancı Vakfı’nın hikâyesi yalnızca bir vakfın başarı hikâyesi değil. Yaklaşık 20 yıldır kız çocuklarının eğitimi, kadınların insan hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanında yürütülen çalışmalar bugün OECD tarafından örnek gösterilen bir modele dönüşmüş durumda. Kaynaklarının yüzde 70’inden fazlasını toplumsal cinsiyet eşitliğine ayıran Sabancı Vakfı, bu alanda dünyanın ilk 15 vakfı arasında yer alıyor.
Lansmanın ardından düzenlenen panelde Gates Vakfı Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Direktör Yardımcısı Niloufer Memon, Girls Not Brides Kalkınma Direktörü Emily Sharair, AVPN Global Markets Direktörü Kurt Peleman ve Sabancı Vakfı Genel Müdürü Nevgül Bilsel Safkan kadınlar ve kız çocuklarının güçlenmesi için filantropinin nasıl daha etkili kullanılabileceğini ve yeni ortak finansman modellerini değerlendirdi.
OECD’nin 2026 tarihli raporu, dünya genelinde 506 vakfın faaliyetlerini analiz ederek filantropinin küresel kalkınmadaki ağırlığının giderek arttığını ortaya koyuyor. Ancak rapor, büyüyen finansal güce rağmen önemli bir eksikliğe de dikkat çekiyor. Toplumsal cinsiyet eşitliğine ayrılan kaynak 5,2 milyar dolara ulaşmış olsa da, ortak finansman mekanizmalarında bu alanın payı hâlâ yalnızca yüzde 1 seviyesinde. İstanbul’daki bölgesel lansmanın en güçlü mesajlarından biri de buydu: Önümüzdeki dönemde mesele yalnızca daha fazla kaynak yaratmak değil; kadınlar ve kız çocukları başta olmak üzere en fazla ihtiyaç duyulan alanlara daha fazla kaynağı, daha güçlü ortaklıklarla yönlendirebilmek.
DÜNYA KUPASI 2026
Oyunlar ve Bulmacalar