Bilim 8 yıl boyunca çocukları izledi, sonuçlar ezber bozucu: Fazla ekran süresi çocukları aptal yapmıyor, hatta tam tersine…

Finlandiya’da yapılan bir araştırma, ekran kullanımı ile bilişsel performans arasında beklenmedik bir ilişki buldu. Çocukluk ve ergenlik döneminde daha fazla ekran başında zaman geçiren çocukların, ergenlik döneminde daha iyi bilişsel performans gösterdikleri gözlemlendi. Araştırmacılardan biri, ekran kullanımını tamamen zararlı olarak görmenin doğru olmadığını ve amacın aktif düşünmeyi teşvik eden ekran kullanımı ile fiziksel aktiviteyi dengelemek olması gerektiğini belirtiyor.

Ergenler arasında düşük fiziksel aktivite seviyeleri önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Hareketsiz davranışın daha düşük akademik başarıyla ilişkilendirildiği bilinirken, fiziksel aktivitenin özellikle yetişkinlerde beyin fonksiyonunu desteklediği biliniyor. Bununla birlikte, çocukluk ve ergenlik dönemindeki fiziksel aktivite ve hareketsiz davranışın, ergenliğin ilerleyen dönemlerindeki bilişsel işlemlemeyle nasıl ilişkili olduğu hakkında çok daha az şey biliniyor.

Bu yıllar özellikle önemlidir çünkü beyin hala gelişmektedir. Çocukluk ve ergenlik döneminde bilişsel yetenekleri şekillendiren faktörler, yetişkinliğe kadar uzanan kalıcı etkilere sahip olabilir ve potansiyel olarak eğitim ve çalışma hayatını etkileyebilir.

Araştırmacılar, çocukluktan ergenliğe kadar fiziksel aktivite, hareketsiz davranış ve ekran süresinin ergenlik yıllarındaki bilişsel işlemeyle ilişkisini incelediler. Ayrıca kız ve erkek çocuklar arasındaki farklılıkları araştırdılar ve fiziksel aktivitenin yoğunluğunun bir rol oynayıp oynamadığını incelediler.

Daha Fazla Ekran Süresi Daha İyi Bilişsel İşlemeyle İlişkili

Sonuçlar, çocukluktan itibaren daha fazla ekran süresinin ergenlikte daha iyi bilişsel işlemeyle ilişkili olduğunu gösterdi.

Jyväskylä Üniversitesi’nden Doktora Araştırmacısı Petri Jalanko, “Bulgular, ekran süresinin çocukların ve ergenlerin bilişsel işlemelerini destekleyebileceğini göstermektedir. Muhtemelen burada önemli olan nokta, ekran sürelerinde ne tür şeyler yaptıklarıdır. Öğretmenler ve ebeveynler, çocukları cihazları ve ekranları aktif düşünmeyi, problem çözmeyi, yaratıcılığı ve öğrenmeyi teşvik edecek şekilde kullanmaya teşvik etmelidir” diyor.

Bulgular, ekran aktivitesinin türünün önemli olabileceğini düşündürüyor. Öğrenme, yaratıcılık, problem çözme veya diğer aktif zihinsel katılım biçimlerini içeren dijital aktiviteler, çalışmada gözlemlenen ilişkiyi açıklamaya yardımcı olabilir.

Jalanko, “Ekran süresini yalnızca zararlı olarak görmemeli, aktif düşünmeyi teşvik eden fiziksel aktivite ve ekran süresi arasında bir denge aramalıyız” diye özetliyor.

Fiziksel Aktivite Kız ve Erkek Çocuklarda Farklı Bağlantılar Gösterdi

Fiziksel aktivite ve biliş arasındaki ilişki daha karmaşıktı.

Kızlarda, çocukluktan itibaren daha fazla hafif yoğunluklu fiziksel aktivite, ergenlik döneminde daha iyi çalışma belleği ile ilişkilendirildi. Erkeklerde ise, çocukluktan ergenliğe kadar yönlendirilmiş fiziksel aktiviteye daha fazla katılım, daha iyi çalışma belleği ile bağlantılıydı.

Araştırmacılar ayrıca denetimsiz egzersizle ilgili beklenmedik bir örüntü de buldular. Kendi kendine bildirilen denetimsiz fiziksel aktivite düzeylerinin düşük olması, ergenlik döneminde daha iyi bilişsel işlemeyle ilişkilendirildi.

Buna karşılık, kalp atış hızını ve hareketi izleyen bir cihaz kullanılarak ölçülen fiziksel aktivite ve hareketsiz kalma süresi, bilişsel işlemeyle ilişkili değildi. Olası bir açıklama, bu sensörlerin hareketi ve fizyolojik aktiviteyi ölçebilmesi ancak bir kişinin aktivite veya hareketsizlik dönemlerinde tam olarak ne yaptığını belirleyememesidir.

“Çalışmamız, fiziksel aktivite ve hareketsiz davranışın bilişsel işlemeyle olan bağlantılarının karmaşık olduğunu ve cinsiyete, fiziksel aktivitenin türüne ve değerlendirme yöntemine ve hareketsiz kalma süresine bağlı olduğunu göstermektedir. Dahası, erkek ve kız çocukları beyin sağlığı açısından farklı fiziksel aktivite türlerinden fayda görebilir,” diye ekliyor Jalanko.

Neden ve Sonucu Belirlemek İçin Daha Fazla Araştırma Gerekiyor

Araştırmacılar, bulguların ekran süresinin veya belirli fiziksel aktivite türlerinin bilişsel performansta doğrudan değişikliklere neden olduğunu kanıtlamaktan ziyade, ilişkileri gösterdiğini vurguluyorlar.

“Ancak, bu konuda nedensel ilişkileri ve cinsiyet farklılıklarını ortaya çıkarmak için daha fazla müdahale çalışmasına ihtiyacımız var. Ayrıca, fiziksel aktivitenin yoğunluğunun bilişsel işlemlemede meydana gelen değişiklikler üzerindeki etkilerini daha spesifik olarak incelemek önemlidir.”

Sonuçlar, çocukların fiziksel aktivitesi ve beslenmesi üzerine yapılan PANIC çalışmasının sekiz yıllık takibinden elde edilmiştir. Mevcut analiz, ortalama yaşı 15,8 olan 124 kız ve 136 erkek çocuğu içeriyor.

Araştırmacılar, hem anket soruları hem de kalp atış hızı ve hareket ölçümlerini birleştiren bir cihaz kullanarak fiziksel aktiviteyi ve hareketsiz davranışı ölçtüler. Öğrenme, dikkat ve çalışma belleği, CogState test bataryası kullanılarak değerlendirildi.

Araştırma, Pediatric Exercise Science dergisinde yayınlandı.