İran Amerikan savaş gemilerine saldırdı ama Trump ateşkesi bozmadı

Ortadoğu’daki ateşkes teknik olarak Pazartesi günü bozuldu; Birleşik Arap Emirlikleri İran tarafından saldırıya uğradığını söylerken, ABD ordusu altı İran askeri botunu imha ettiğini ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nda Amerikan gemilerine ateş açtığını açıkladı.

Amerikan donanmasına bağlı savaş gemileri Pazartesi günü Hürmüz Boğazını geçerek Basra Körfezine girdi ve körfezde sıkışmış durumdaki bazı ticari gemilere boğazdan geçişinde eşlik etmeye başladı.

İran bu duruma ateşle karşılık verdi, hem savaş gemilerine füze saldırısı yapıldı hem de bazı ticari gemilere saldırıldı ama Amerikan savaş gemileri bu saldırıları önledi. İran ayrıca Birleşik Arap Emirliklerine de saldırdı. Ancak Başkan Trump bu durumu “ateşkes ihlali” olarak değil “mini bir savaş” olarak gördüğünü söyledi, günün başında İran’a yönelik söylediği “Uygarlığınızı yok ederim” tehdidini uygulamadı, geniş çaplı savaşı başlatmadı. Ama ondan savaşı yeniden başlatmasını isteyenler var.

Birleşik Arap Emirlikleri yetkilileri, Nisan ayı başlarında sağlanan ateşkesin ardından ilk kez gerçekleşen ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin en büyük petrol depolama alanı olan Fujairah Petrol Sanayi Bölgesi’nde yangına neden olan insansız hava aracı saldırısından İran’ı sorumlu tuttu. Komşu Umman’da ise, Umman devlet haber ajansına göre, Birleşik Arap Emirlikleri topraklarına yakın Bukha’da bir saldırıda iki kişi yaralandı; ancak saldırganın kimliği açıklanmadı.

Ordunun Merkez Komutanlığı komutanı Amiral Brad Cooper, ABD savaş gemilerinin, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere ve ticari gemilere ateş açtığı seyir füzelerini ve insansız hava araçlarını düşürdüğünü söyledi.

ABD Merkez Komutanlığı, ordu helikopterlerinin boğazdaki gemileri tehdit eden altı İran askeri sürat teknesini imha ettiğini bildirdi. Başkan Trump, İran’ın Pazar günü duyurduğu, boğazda mahsur kalan gemilere rehberlik etme girişimiyle bağlantılı olarak, Güney Kore kargo gemisi de dahil olmak üzere “ilişkisiz ülkelere bazı saldırılar düzenlediğini” söyledi. Trump, Güney Kore gemisi dışında “boğazdan geçerken herhangi bir hasar olmadığını” belirtti.

Pazartesi günü yapılan saldırıların ateşkesin bozulduğu ve savaşın yeniden başladığı anlamına gelip gelmediği belirsizliğini koruyor. İran, saldırılara yeniden başladığını resmi olarak doğrulamadı veya reddetmedi ve üst düzey bir askeri yetkili devlet medyasında gemilerinin batırıldığını yalanladı.

Şimdi Trump’ın, İran’a karşı yeni bir hava saldırısı turu emri vermek ya da Tahran’ın provokasyonlarını görmezden gelip diplomatik girişimine devam etmek arasında bir karar vermekten başka seçeneği yok.

Pazartesi günü Beyaz Saray’da konuşan Trump, şimdilik statükoyu korumayı planladığını ima etti.

Beyaz Saray’daki küçük işletme sahiplerine hitaben, “Bunu mini bir savaş olarak adlandırıyorum” dedi. Çatışmanın, “küçük bir sapma olduğunu ve çok iyi işlediğini” sözlerine ekledi.

ABD-İran ateşkesi, ABD ordusunun Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıları püskürtmek zorunda kalmasının ardından Pazartesi günü sarsıldı. İran’ın ABD savaş gemilerine ve ticari gemilerine seyir füzeleri ve diğer mermiler fırlatmasının ardından, ABD Merkez Komutanlığı, boğazda trafiği taciz eden İran sürat teknelerini batırmak için Apache helikopterleri kullandığını söyledi.

Kaotik olaylar zincirinin ardından Trump, Tahran’ın ateşkesi ihlal ettiğini ilan etmekten kaçındı ve İran’ın Pazartesi günkü eylemlerini göz ardı etmeye istekli olabileceğini ima etti. Bunun yerine, başkan, gemilerinden birinin patlama sonucu alev almasının ardından Güney Kore’yi Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmaya katılmaya teşvik etti.

Trump ayrıca, Salı günü üst düzey Pentagon yetkililerinin bir basın toplantısı düzenleyeceğini duyurdu ve yönetimin sonraki adımlarını belirleme görevini Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı General Dan Caine’e bıraktı.

Trump, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, savaşı yeniden başlatmayı veya Tahran ile müzakerelere devam etmeyi seçmesi fark etmeksizin güçlü bir konumda olduğunu ima etti.

“Bir şekilde ya da diğer şekilde, biz kazanırız. Ya doğru anlaşmayı yaparız ya da askeri açıdan çok kolay bir şekilde kazanırız,” dedi Trump, Pazartesi günü muhafazakar radyo sunucusu Hugh Hewitt’e.

Pazartesi günü, başkanın kendi siyasi müttefiklerinden, hızlı bir misilleme olarak yeni saldırıları yetkilendirmesi yönünde baskı artıyordu. Güney Carolina Cumhuriyetçi Senatörü ve ABD’nin İran’a müdahalesini savunan Lindsey Graham, İran’ın ateşkesi “kesinlikle” ihlal ettiğini belirterek, Trump’ın “büyük, güçlü, acı verici ve kısa” bir saldırıyla karşılık vermesi gerektiğini söyledi.

Graham, “Bugünkü eylemler, diplomatik bir çözüm isteyen bir rejimle tutarsızdır,” diye devam etti.

Yetkililer, Trump’ın, görüşmeler sırasında Tahran’ın nükleer konuda taviz vermeme isteksizliğinden derinden rahatsız olmasına rağmen, İran’a tekrar saldırma pozisyonunda olmak istemediğini söyledi.