Güven Kırılırsa, İyilik Kaybeder!

Bazı olaylar yalnızca gündemi değiştirmez; insanların birbirine bakışını da değiştirir.

Son günlerde “Ahbap Derneği” hakkında kamuoyuna yansıyan gelişmelerin de tam olarak böyle bir etki yarattığını düşünüyorum. Konu ile ilgili hukuki süreç devam ediyor ve nihai değerlendirmeyi elbette bağımsız yargı yapacak. O sürecin sonucunu beklemenin hepimizin ortak sorumluluğu olduğuna inananlardanım.

Ancak biliyoruz ki bazen bir olayın toplumsal etkisi, mahkeme kararından çok daha önce ortaya çıkıyor. Konu haber başlıklarında değil, insanların zihnine yerleşen o sessiz sorularda şekilleniyor.

“Artık kime güveneceğiz?”

Beni düşündüren de tam olarak bu.

Aslında bu ülkede insanlar yardım etmekten hiç vazgeçmedi. Vazgeçen yardım etme isteğimiz değil; güven duygumuz oldu.

Biz, imece kültürüyle büyüyen bir toplumuz.

İmece; kimsenin “bana ne?” demediği, herkesin gücü kadar omuz verdiği kadim bir dayanışma biçimi bizim için.

Birinin yükü ağırlaştığında diğerlerinin sessizce el uzatması… Karşılık beklemeden paylaşmak imecenin özü.

Deprem olur, sel olur, yangın olur; milyonlarca insan birbirini hiç tanımadan aynı acının etrafında kenetlenir, destek verir.

Bugün ise yardım etme refleksimiz hâlâ ayakta. Ama ne yazık ki güven duygumuz aynı güçte değil.

Pazarlama ve iletişim dünyasında yıllardır değişmeyen bir gerçek vardır: Bir markanın en büyük sermayesi bütçesi değil, oluşturduğu güvendir.

Güven yıllar boyunca emek emek inşa edilir; fakat yanlış yönetilen bir kriz, birkaç hatalı karar ya da birkaç olumsuz algı dakikalar içinde o birikimi yerle bir edebilir.

Sivil toplum kuruluşları için de durum farklı değil.

Bir STK’nın en büyük sermayesi topladığı bağış değil, insanların ona duyduğu inançtır.

İşte tam da bu nedenle bir kurum hakkında ortaya çıkan her tartışma yalnızca o kurumu ilgilendirmiyor; aksine toplumun zihninde çok daha büyük bir soruyu büyütüyor:

“Acaba başka kurumlara güvenebilir miyim?”

Asıl tehlike de burada başlıyor.

Çünkü yarın bir çocuk eğitim desteğine ihtiyaç duyduğunda, bir hasta tedavi beklediğinde ya da yeni bir afet yaşandığında insanlar yardım etmek istemeyecekleri için değil, güvenemedikleri için geri durabilirler.

Bunun bedelini önce yıllardır büyük bir özveriyle çalışan, hesap verebilirlik ilkesinden ödün vermeyen sivil toplum kuruluşları öder.

Ardından da yardım bekleyen insanlar…

Yani yine halk.

Bir sivil toplumun en büyük gücü bağımsızlığıdır.

Bir STK’nın kapısı; dünya görüşüne, siyasi tercihe ya da ideolojik kimliğe göre açılıp kapanamaz.

Çünkü STK’lar, toplumun ortak vicdanını temsil eder.

Herhangi bir siyasi yapı ile kurumsal bağ kurduğu yönünde oluşacak algı bile güveni zedeler.

Tarafsızlık yalnızca hukuki bir ilke değil, sürdürülebilir güvenin de temelidir.

Çünkü yardımın rengi olmaz.

İhtiyacın partisi olmaz.

Dayanışmanın ideolojisi olmaz.

Bugün Türkiye’nin en büyük ihtiyacı daha fazla yardım kampanyası düzenlemek değil; mevcut güveni koruyacak daha güçlü şeffaflık mekanizmaları oluşturmaktır.

Bağış yapan insanlar, desteklerinin nerede ve nasıl kullanıldığını görebilmeli, denetim mekanizmaları güçlü olmalı ve yönetimler hesap verebilmelidir.

Şeffaflık bir tercih değil, her sivil toplum kuruluşunun vazgeçilmez standardı olmalıdır.

Çünkü güven ancak böyle yeniden inşa edilir.

Unutmayalım ki güven kaybı yalnızca kurumları yıpratmıyor.

İyilik duygusunu da yoruyor.

Ve iyiliğin yorulduğu bir ülkede kaybeden hiçbir zaman tek bir kurum olmaz.

Kaybeden; eğitim desteği bekleyen çocuk olur.

Afetzede olur.

Tedavi umuduyla yardım bekleyen hasta olur.

Geçim mücadelesi veren aile olur.

Kısacası kaybeden hepimiz oluruz.

Belki de bugün yeniden sarılmamız gereken şey, atalarımızdan miras kalan imece ruhudur.

Çünkü o ruh hâlâ bu toplumun içinde yaşıyor.

İnsanlar hâlâ el uzatmak istiyor, hâlâ paylaşmak istiyor, hâlâ birbirinin yarasını sarmaya hazır.

Güvenin olmadığı yerde dayanışma zayıflar.

Dayanışmanın zayıfladığı yerde ise yalnızca kurumlar değil, toplum kaybeder.

Toplum kaybederse birbirimize uzanan eller eksilir.

Oysa bir gün hepimizin o ele ihtiyacı olabilir.

Bu nedenle kurumların koruması gereken en büyük değer “güven” olmalıdır.