9 Eylül’de İzmir’i düşünürken ekonomik kurtuluş reçetemiz

Doktora tezimi yazarken cumhuriyetin kurulduğu 1923 yılındaki manzarayı incelediğimde dehşete düşmüştüm. O dönemde ortada modern anlamda yapılandırılmış bir “ekonomi” yoktu; sanayi bulunmuyordu, piyasalar oluşmamıştı ve modern ekonomiyi sırtlayacak yetişmiş bir sınıf mevcut değildi. 

Atatürk büyük bir deha sergileyerek  hiçbir dış yardım alamayacağı, küresel bir krizin (1929 Buhranı) dünyayı kavurduğu bir dönemde, ülkenin olmayan kaynaklarını sıfırdan var ederek hızla sanayileşmeyi başardı.

Bu mucizenin arkasındaki en büyük strateji, Atatürk’ün hazırlattığı planlı programlı devletçilik politikasıydı. Küresel sermayeye bağımlı olmadan, yerli kaynaklarla ulaşım altyapısının kurulması, tarımda verimliliğin artırılması ve 1924-1946 yılları arasındaki ekonomik veriler bu planlı modelin başarısını açıkça kanıtlamaktadır. 

***

Atatürk ekonomi alanında derin bir akademik eğitimi olmamasına rağmen izmir iktisat kongresi gibi adımlarla konuyu ne kadar derinlemesine düşündüğünü kanıtladı. Atatürk, 1938 yılında vefat ettiğinde arkasında;

-Güçlü bir sanayi yapısı bıraktı.

-Sürekli büyüyen bir ekonomik sistem inşa etti.

-En önemlisi, devamlı dış ticaret fazlası veren bağımsız bir ekonomi modeli teslim etti. 

Bugünün Koşullarına Çözüm: “Atatürk Modeli”

Günümüz Türkiye’sinin karşı karşıya kaldığı ekonomik krizlerden ve tıkanıklıklardan çıkış yolu  yine Atatürk’ün ekonomi modelini işaret etmektedir. Maalesef harekete geçirici ,çarpıcı olması çin biraz abartarak söylemeliyim ki bugünkü ekonomik başlangıç koşulları, cumhuriyetin ilk yıllarındaki “sıfırlanmış” duruma benzemeye başlamıştır. Tarımı, sanayiyi ve ulusal bağımsızlığı kurtaracak tek formül planlı, üretimi merkeze alan bu tarihsel modeldir

Bu dehanın ve geçmişteki büyük ekonomik başarının kıymetinin bugün yeterince bilinmemesini büyük bir talihsizlik olarak nitelendiriyorum ve ekonomik bağımsızlık için Atatürk’ün ekonomi politikasının yeniden mutlak bir rehber olarak ele alınması gerektiğini yeniden vurguluyorum.