Avrupa’dan da bir SpaceX çıktı, ilk roketini fırlattı

Bir Alman startup şirketi, Avrupa kıtasından yörüngeye roket fırlatan ilk ticari şirket olarak tarihe geçti. Bu adım, Avrupa’nın ABD uzay pazarını yakalama çabalarında dev bir sıçrama olarak nitelendiriliyor.

Münih merkezli Isar Aerospace’in “Spectrum” adlı fırlatma aracı, Norveç’teki Andøya Uzay Merkezi’nden havalanarak beş küçük uyduyu başarıyla yörüngeye taşıdı.

Aksiliklerle Dolu Süreç Mutlu Sonla Bitti

2018 yılında kurulan Isar’ın bu başarısı, şirketin ikinci fırlatma denemesinde geldi. 18 ay önce yapılan ilk deneme, roketin havalandıktan sadece 30 saniye sonra yere çakılmasıyla sonuçlanmıştı.

İkinci fırlatma ise kötü hava koşulları, teknik aksaklıklar ve fırlatma sahası yakınındaki sahipsiz bir tekne gibi nedenlerle defalarca ertelendi. Cumartesi gecesi gerçekleşen başarılı fırlatmanın ardından Isar CEO’su Daniel Metzler, bu adımın “tarih yazdığını” ve Avrupa’nın stratejik, ekonomik ve teknolojik geleceğini şekillendireceğini vurguladı.

“Dünya Genelinde Ciddi Bir Birikmiş Talep Var”

Pazar günü düzenlenen basın toplantısında konuşan Metzler, küresel uzay fırlatma kapasitesindeki büyük açığı kapatmak için çalışmaya devam edeceklerini belirtti:

“Şu anda dünya genelinde kelimenin tam anlamıyla Dünya’da çakılı kalmış bir donanım var. Uydu şirketleri, hükûmetler, herkes sadece birkaç şirketin bekleme listesinde. Bence bu durum artık değişecek. Önümüzde teslim etmemiz gereken onlarca milyar avroluk devasa bir iş yükü var.”

Aşırı Bağımlılığa Karşı “Avrupa’nın SpaceX’i”

2018’de kurulan Isar, küresel uydu pazarını sarsan ve maliyetleri keskin şekilde düşüren Elon Musk’ın SpaceX firmasına Avrupa’dan bir rakip çıkarma hedefinin en önemli temsilcilerinden biri olarak görülüyor. Şirket, Haziran ayında topladığı 270 milyon avroluk son yatırım turunda yaklaşık 2 milyar avro değerlemeye ulaştı.

Bu girişim, Avrupa’nın ABD ve diğer güçlere olan bağımlılığını azaltma hamlesinin de bir parçası. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ve Washington’a karşı artan güvensizlik, Avrupalı liderleri keşif ve iletişim uyduları da dahil olmak üzere kendi uzay kabiliyetlerini geliştirmeye yöneltti.

Avrupa Uzay Yarışında Halen Geride

Gelişmelere rağmen Avrupa, uydu fırlatma kapasitesinde ABD’nin oldukça gerisinde kalmaya devam ediyor. Avrupalı kurumlar 2025 yılında yörüngeye yalnızca yedi başarılı fırlatma gerçekleştirebildi ve bunların tamamı kıta anakarası yerine Güney Amerika’daki Fransız Guyanası’ndan yapıldı. Aynı dönemde ABD yaklaşık 180 (büyük çoğunluğu SpaceX tarafından), Çin ise yaklaşık 90 fırlatma gerçekleştirdi.

Metzler, SpaceX’in bile yörüngeye başarıyla ulaşmasının dört deneme sürdüğünü hatırlatarak, son 12 ayda savunma odaklı müşterilerden gelen talebin %15’ten %60’a yükseldiğini belirtti. Trump’ın ikinci başkanlık dönemiyle birlikte Avrupa’nın kendi egemen kabiliyetlerine sahip olması gerektiğini zor yoldan öğrendiğini ekledi.

Gelecek Planları ve Sektördeki Rekabet

Henüz yörüngeye ilk uydusunu fırlatmadan önce bile 2028 sonuna kadarki tüm kapasitesi dolan Isar, Münih’teki yeni fabrikasında yılda 40 roket üretmeyi hedefliyor. Şirketin 28 metre uzunluğundaki iki kademeli Spectrum roketi, 1.000 kg’a kadar taşıma kapasitesiyle küçük ve orta boy uydular için tasarlandı. Şirket, ilerleyen dönemde maliyetleri düşürmek ve daha ağır yükleri taşımak için daha büyük bir araç geliştirmeyi planlıyor.

Geleneksel olarak Airbus ve Safran ortaklığındaki Arianespace’in domine ettiği Avrupa roket pazarı, son dönemde yeni girişimlerin sahneye çıkışına tanıklık ediyor. Almanya’dan Rocket Factory Augsburg, İspanya’dan PLD Space ve Fransa’dan Maiaspace gibi “yeni uzay” girişimleri, daha küçük fırlatma araçlarıyla sektörde devrim yapmayı hedefliyor.