Elektriğe gizli falan değil açık açık zam geldi

Türkiye’de devlet, 2018 yılından itibaren vatandaşa sunmaya başladığı indirimli elektrikten adım adım vazgeçiyor ve elektriği konutlara piyasa fiyatından satmaya hazırlanıyor. Bunu da “Elektriğe zam yaptık” diye açıklamak yerine çok daha karmaşık bir yöntem kullanarak ve kafa karışıklığı yaratarak yapıyor.

Türkiye’de 2018 yılında Berat Albayrak’ın Hazine  Bakanı olarak görev alması, Tayyip Erdoğan’ın ise Başkanlık sisteminin Cumhurbaşkanı olmasıyla birlikte ekonomi politikalarında değişiklik yapılacağı, Merkez Bankası bağımsızlığının  sona ereceği, Cumhurbaşkanı’nın Merkez Bankası faizine müdahale edip onu düşüreceği endişesi, ciddi bir devalüasyonun başlamasına neden olmuştu. Doların fiyatının  ansızın artması, üstüne ABD ile yaşnan Brunson krizi dahil krizlerin eklenmesi, enflasyonu da yükseltince ardı ardına elektrik zamları gelmeye başlamıştı.

Bu zamlar kamuoyundan büyük tepki çekince devlet elektriğin konutlara satışına sübvansiyon yapmaya karar verdi ve yıllık tüketimi 5 bin kilovatsaatin altında kalan tüketicilere ciddi indirimli elektrik satılmaya başlandı. Bu karar kamuoyundan gelen şikayetleri sona erdirdi, çünkü konut tüketicilerinin neredeyse yüzde 90’ı bu limitin altında kalıyordu.

Ancak geçen yıl bir karar alındı ve 5 bin kilovatsaat limiti 4 bine düşürüldü. Bu düşüş ansızın indirimden yararlanan konut sayısını çok azalttı. Tahminlere göre konutların yüzde 50’ye yakını 4 bin kilovat saatin üzerinde tüketim yapıyordu ve bu düzeyde tüketen konutlar 2026 yılı başında elektrik dağıtım şirketleri tarafından sabit fiyat sözleşmeleri yapmaya zorlandı. Şirketin önerdiği sabit fiyatı beğenmeyen  konutların ödedikleri elektrik faturası, EPDK’nın o ayki ortalama elektrik piyasa fiyatına göre belirleniyordu, yani aynı tüketimi yapsalar bile konutlar her ay farklı fatıra ödemek zorunda kalabiliyordu. Tabii elektriğin piyasa fiyatı, uygulanan indirimli fiyatın yüzde 80’e yakın üzerindeydi, yani Türkiye’de konutların yarıya yakınına zaten yüzde 80’i bulan bir elektrik zammı yapılmıştı.

Şimdi EPDK bu indirim limitini 4 binden de 3 bin kilovat saate düşürdü. Yıl başından itibaren bu yeni limit geçerli olacak ve aslında herhangi bir normal konutun bu limitin altında bir tüketim yapması imkansıza yakın. Eğer evinizde çamaşır makinesi var ve haftada iki kez çalışıyorsa, bulaşık makinesi var ve her gün çalışıyorsa, elektrikli süpürge en az 3 gün çalışıyor, haftada bir veya iki kez ütü yapılıyorsa, fırın en az 1 kez kullanılıyorsa, 3 bin kilovat saatin altında kalmak çok zor. Bunu basitçe şöyle hesaplayabilirsiniz: Bugün indirimli tarifeden kullandığınız elektriğin faturası eğer ayda 820 liradan fazla geliyorsa, seneye bu faturanız en azından 1500 lira olacak, yani kullandığınız elektrik belki yüzde 100’e yakın zam görecek.

EPDK’den yapılan yazılı açıklamada, 2018’den bu yana her yıl için abone grupları bazında son kaynak limitlerinin belirlendiği ifade edildi.

Açıklamada, 2018-2024 döneminde mesken abone grubu için belirlenen yüksek limitler sonucunda tüm mesken abonelerinin düşük tüketimli son kaynak tüketicileri olarak kalmaya devam ettiği ve mesken tüketicilerine ulusal tarife uygulandığı hatırlatıldı.

Mesken aboneleri için yıllık son kaynak tüketim limitinin 2025’te 5 bin kilovatsaat, 2026’da ise 4 bin kilovatsaat olarak belirlendiği anımsatılan açıklamada, bu limitleri aşan abonelerin yüksek tüketimli tüketici grubuna dahil edildiği belirtildi.

EPDK’nin bugün yapılan Kurul toplantısında ise mesken aboneleri için yıllık son kaynak tüketim limitinin, 1 Ocak 2027’den itibaren geçerli olmak üzere 3 bin kilovatsaate düşürüldüğü bildirildi.

Söz konusu miktar, aylık ortalama 250 kilovatsaat elektrik tüketimine, yaklaşık 820 lira ve üzerindeki fatura tutarına karşılık geliyor.

Tarımsal faaliyetler abone grubunun son kaynak tüketim limitinde değişikliğe gidilmezken, bu gruptaki tüketiciler yeni düzenlemeden etkilenmeyecek. Sanayi, kamu ve özel hizmetler sektörü ile aydınlatma abone grupları için uygulanan yıllık 15 bin kilovatsaatlik limit de aynı kalacak.

Mesken abone grubunda yer alan camiler, ibadethaneler, cemevleri ve dernekler düzenleme dışında tutuldu. Şehit aileleri, muharip ve malul gaziler, köy içme suları, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına ait geçici barınma merkezleri ile elektrikle çalışan diyaliz destek ünitesi, solunum cihazı ve benzeri yaşam destek cihazlarına bağımlı tüketiciler de düzenlemeden etkilenmeyecek.

Düzenlemeyle ulusal tarifede değişikliğe gidilmediDüzenlemeyle ulusal tarifede de herhangi bir değişikliğe gidilmeyecek. Ancak yıllık tüketim miktarının 3 bin kilovatsaat ve üzeri olmasına bağlı olarak son kaynak limitini geçen mesken tüketicilerinin ve yıllık tüketim miktarının 15 bin kilovatsaat ve üzeri olmasına bağlı olarak son kaynak limitini geçen kamu ve özel hizmetler sektörü ile diğer, sanayi ve aydınlatma abone gruplarında yer alan tüketicilerin desteklenen gruptan çıkarılarak gerçek maliyetlerden elektrik enerjisi tedarik etmeleri amaçlanıyor.

Açıklamada, “2027 yılı için belirlenen son kaynak limitinin geçerli olduğu 2027 yılı veya bir önceki takvim yılı olan 2026 yılında limitin geçilmesi halinde bu limite erişilen ayı takip eden üçüncü ayın ilk gününden itibaren ikili anlaşma yapmamış olan tüketicilere yüksek tüketimli son kaynak tüketicileri için hesaplanacak tarife uygulanmaya başlanacaktır.” ifadesi kullanıldı.

Açıklamada şu örneğe yer verildi:

“- Ekim 2026’da okunan sayaçla/düzenlenen faturayla birlikte 2026 takvim yılı tüketimi 3 bin kilovatsaati ilk kez aşan bir mesken kullanıcısına 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren,

– Aralık 2026’da okunan sayaçla/düzenlenen faturayla birlikte 2026 takvim yılı tüketimi 3 bin kilovatsaat ilk kez aşan bir mesken kullanıcısına 1 Mart 2027 tarihinden itibaren,

– 2026 takvim yılı tüketimi 3 bin kilovatsaatin altında olan ve Haziran 2027’de okunan sayaçla/düzenlenen faturayla birlikte 2027 takvim yılı tüketimi 3 bin kilovatsaati ilk kez aşan bir mesken kullanıcısına 1 Eylül 2027 tarihinden itibaren,

– 2026 takvim yılı tüketimi 3 bin kilovatsaatin altında olan ve saatlik okumanın yapılabildiği 31 Temmuz 2027 23.59’da okunan sayaçla/düzenlenen faturayla birlikte 2027 takvim yılı tüketimi 3 bin kilovatsaati ilk kez aşan bir mesken kullanıcısına 1 Ekim 2027 tarihinden itibaren son kaynak tüketicileri için hesaplanacak tarifenin uygulanması gerekecektir.”