Türkiye Yaşlanıyor, Şehirlerimiz Yaşlanmıyor…

Türkiye sessiz ama çok büyük bir dönüşümün içinde.

Yıllardır genç nüfusumuzla övündük. Oysa artık bambaşka bir döneme giriyoruz. TÜİK verileri gösteriyor ki Türkiye’de 65 yaş üstü nüfus 9,5 milyonu geçti. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı ise yüzde 11,1 seviyesine yükselerek tarihi zirvesini gördü. Daha önemlisi, önümüzdeki birkaç on yıl içinde her üç kişiden birinin yaşlı olacağı bir Türkiye’den söz ediyoruz.

Bir yandan Longevity konuşuyoruz. Daha uzun yaşamanın yollarını araştırıyoruz. Sağlıklı beslenme, egzersiz, biyoteknoloji, süper besinler, kişiselleştirilmiş tıp ile yaşam süresini uzatmak için milyarlarca dolarlık yatırımlar yapılıyor.

Peki kimse şu soruyu soruyor mu?
Uzayan ömrümüzü özgürce yaşayabileceğimiz şehirler inşa ediyor muyuz?

Şehirler Kimin İçin Tasarlanıyor?

Geçenlerde bir restorandaydım. Tuvalete gitmek için dik ve uzun bir merdiven çıkmak gerekiyordu. O an etrafıma baktım. Baston kullanan biri bunu nasıl yapacak? Diz protezi olan biri? Tekerlekli sandalyedeki bir misafir? Ya da bebek arabasıyla gelen bir anne?

Sorun yalnızca restoranlarla sınırlı değil. Kaldırımlar, toplu taşıma araçları, yaya geçitleri, kamu binaları, hatta bazı hastaneler bile erişilebilirlik konusunda ciddi eksiklikler taşıyor. Günlük hayatı planlarken sanki herkes 30 yaşında, sağlıklı ve atletikmiş gibi davranıyoruz.

Oysa hayat öyle değil.

Erişilebilirlik Herkesin Meselesi

Erişilebilirlik sadece engelli bireylerin meselesi değildir. Hepimizin meselesidir. Çünkü hepimiz bir gün yaşlanacağız. Hepimiz geçici ya da kalıcı hareket kısıtlılığı yaşayabiliriz. Bir diz ameliyatı, kırık bir ayak, hamilelik ya da yaşın getirdiği doğal değişimler… Hayatın herhangi bir döneminde hepimiz erişilebilir bir çevreye ihtiyaç duyabiliriz.

Modern şehirler en hızlı yürüyenlere göre değil, en yavaş yürüyebilenlere göre planlanmalı. Medeniyetin gerçek ölçüsü de tam burada ortaya çıkmaz mı?

Bugün Avrupa’nın birçok ülkesinde erişilebilirlik artık bir tercih değil, temel bir standart. Yeni açılan işletmelerden toplu taşıma sistemlerine kadar her ayrıntı bu anlayışla tasarlanıyor. Çünkü şehirler yaşlılar, engelliler, çocuklu aileler, hamileler, geçici hareket kısıtlılığı yaşayan bireyler ve aslında hepimiz için…

Sorun Maliyet Değil, Zihniyet

Türkiye’de ise hâlâ “idare eder” anlayışı hâkim. Birkaç basamak önemsenmiyor. Dar kapılar sorun olarak görülmüyor. Nedense tuvaletler hep merdivenleri olan yapıların ikinci katlarında. Ya da erişilebilir tuvalet çoğu zaman gereksiz bir maliyet kalemi olarak değerlendiriliyor.

Oysa mesele maliyet değil; bakış açısı.

Longevity yalnızca daha uzun yaşamak değildir. Uzun yaşarken bağımsız kalabilmek, sosyal hayatın içinde yer alabilmek, sevdiğiniz restorana rahatça gidebilmek, arkadaşlarınızla bir kafede oturabilmek, tiyatroya, sinemaya ya da parka kimsenin yardımına ihtiyaç duymadan ulaşabilmektir.

Uzun Yaşamın Gerçek Anlamı

Bugün Türkiye’nin önündeki en önemli sınavlardan biri sağlık sistemi kadar şehirleri de yaşlanan nüfusa hazırlamak olmalı. Çünkü uzun yaşamın anlamı, yalnızca ömrü uzatmak değil; o ömrü kaliteli, bağımsız ve onurlu yaşayabilmektir.

Belki de artık “Ne kadar uzun yaşayacağız?” sorusundan önce şu soruyu sormalıyız:

Uzayan ömrümüzü yaşayabileceğimiz bir Türkiye inşa edebiliyor muyuz?

Çünkü gerçek uzun yaşam, yılların sayısıyla değil; o yılların ne kadar erişilebilir, ne kadar bağımsız ve ne kadar onurlu yaşanabildiğiyle ölçülür.

Unutmayalım…

Türkiye yaşlanıyor. Ve yaşamak hepimizin hakkı…