Ayna ayna söyle bana…

Bu yazıyı yazma sebebim geçen hafta tanık olduğum bir konuşma. Hanımlarla bir öğlen yemeğinde bir hanım kocası ile uzun zamandır cinsellikleri kalmadığını zaten kendinde de hiç arzu filan olmadığını anlattı.

İşin ilginç tarafı bu hanımın tüm zamanını estetik kliniklerinde yüzüne mezoterapiler, kalçalarına sıkılaştırıcı lazerlerle geçirmesi. Peki ilişkide cinsellik yoksa bu hanım neden görünüşe takmış durumda?

İlişkilerin görünmez bir çimentosu var; kelimelerle anlatılamayan, sadece iki tenin birbirine değdiği anlarda inşa edilen o sessiz anlaşma: Cinsellik.

Peki, bir ilişkide o çimento kuruyup dökülmeye başladığında, yani yatak odasına upuzun bir sessizlik çöktüğünde ne olur?

Erkekler genellikle bu durumu dışarıdaki “performans” larla çözmeye meyilliyken, kadınlar rotayı çoğunlukla çok daha sarsıcı bir yere çevirirler: Kendi aynadaki aksine.

Bir ilişkide cinsellik bittiğinde, birçok kadının dış görüntüsüne, kıyafetlerine, kilosuna veya estetik müdahalelere aşırı derecede kafayı takmaya başladığını gözlemleriz. Bu durum yüzeysel bir kibir ya da basit bir “kendine bakma” evresi değildir; ardında derin psikolojik savunma mekanizmaları ve bilimsel gerçekler barındıran bir varoluşsal çabadır.

Psikolojik araştırmalar, kadınların kendi beden algılarını büyük oranda partnerlerinin kendilerine yönelik arzusu üzerinden beslediğini gösteriyor.

İlişkide seks bittiğinde, kadın beyni bu durumu mantıksal nedenlere (stres, yorgunluk, hormonal değişimler) bağlamadan önce şu yıkıcı soruyu sorar:”Artık çekici değil miyim?”

The Journal of Sex Research dergisinde yayımlanan beden imajı ve cinsel tatmin üzerine yapılan araştırmalar, partneri tarafından arzulanmadığını hisseden kadınların, kendi bedenlerindeki en ufak “kusurlara” (çatlaklar, kırışıklıklar, kilolar) normalden on kat daha fazla odaklandığını ortaya koyuyor.

Cinsel onaylanmanın yokluğu, kadını kendi bedenini bir “problem kaynağı” olarak görmeye itiyor. Yatak odasındaki reddedilişin faturası, aynadaki görüntüye kesiliyor.

Bir ilişkide karşı tarafın cinsel isteğini zorla var edemezsiniz; bu tamamen kontrolünüz dışında gelişen bir durumdur. İnsan psikolojisi ise kontrol edemediği durumlarda yoğun bir kaygı yaşıyor ve kontrol edebileceği alanlara kaçıyor. İşte o alan dış görünüş.

Kadın, partnerinin arzusunu kontrol edemez ama kuaföre gitmeyi, diyet yapmayı, spor salonunda saatler harcamayı veya botoks randevusu almayı milimetrik olarak kontrol edebilir. Kadın, ilişkideki duygusal ve cinsel boşluğu kapatabilmek için kendi bedenine dışarıdan bir gözlemci gibi bakmaya başlıyor.

Psychology of Women Quarterly bünyesinde yapılan çalışmalar, ilişkisel kriz ve cinsel kopukluk dönemlerinde kadınların kendilerini nesneleştirme oranlarının hızla arttığını gösteriyor.

Kadın, dış görünüşünü kusursuzlaştırarak hem kaybettiği kontrol hissini geri kazanmaya çalışıyor hem de partnerine (ya da potansiyel dış) “Bakın, ben hala çok değerli ve güzel bir metayım” mesajı veriyor.

Meselenin bir de evrimsel psikoloji boyutu var ki, burası modern medeniyet maskemizin altındaki avcı-toplayıcı kodlarımızı ele veriyor. Evrimsel eş seçimi makalelerine baktığımızda, kadınların cinsel olarak aktif ve arzulanır görünmesi, doğurganlık ve gençlik sinyalleriyle (sağlıklı saçlar, pürüzsüz cilt, ideal bel-kalça oranı) doğrudan ilişkili.

Mevcut ilişkide cinselliğin bitmesi, bilinçaltı düzeyinde o ilişkinin “üreme ve gen aktarımı” açısından ölü bir yatırıma dönüştüğü sinyalini çakıyor.

Kadın farkında olmasa bile, evrimsel programı devreye girer: “Yeniden fark edilmeli ve seçilmelisin.” Bu yüzden dış görünüşe harcanan aşırı mesai, aslında içgüdüsel bir hayatta kalma ve “üreme piyasasına” (mating market) sessiz bir hazırlık evresi.

Kadın, mevcut partnerinden alamadığı cinsel onayı, dış dünyadan alacağı “Ne kadar güzelsin” iltifatlarıyla ikame etmeye çalışıyor.

Eğer bir kadın ilişkisinde cinsel hayat bittikten sonra aniden gardırobunu tamamen yeniliyor, estetik kliniklerinin kapısını aşındırıyor veya aynanın karşısında saatler harcıyorsa; bu onun yüzeyselleştiğinin değil, içindeki derin bir yarayı sarmaya çalıştığının kanıtı.

O aşırı makyajlar, kusursuz görünme çabaları ve zayıflama arzusu aslında eşe yazılmış sessiz bir mektup: “Beni gör, beni arzula, beni buradaki yalnızlığımla bırakma.”

Ne yazık ki, kökündeki cinsel kopukluk ve iletişim eksikliği çözülmediği sürece, aynadaki hiçbir rötuş içteki o derin onaylanma açlığını doyurmaya yetmiyor.