Asimetrik Enerji Savaşının Yeni Mimarisi 

Temmuz ayında yayımladığım bir yazıda, enerji savaşının değişen maliyetlerini incelemiştim. Bu doğrultuda; hassas güdümlü İHA’ların ve otonom saldırı kapasitelerinin, askeri bakımdan üstün düşmanlara ucuz İHA’larla enerji altyapıları üzerinden ciddi maliyetler yüklemesine, yani baskı kurma gücünü tabana yaymasına odaklanmıştım.

Husi hareketinin 2019’da gerçekleştirdiği Abkayk-Hureys saldırısı bu durumun ilk habercisiydi; Ukrayna-Rusya savaşı ise bunun sürdürülebilir ve tekrarlanabilir bir askeri harekat olarak uygulanabileceğinin kanıtı oldu.

Önceki analizde, ucuz İHA’ların enerji altyapılarını tehdit ederek zayıf devletlere asimetrik bir koz sunup sunamayacağı tartışılmıştı. Şimdiyse, bu tür tehditler süreklilik kazandığında altyapıların bu duruma nasıl uyum sağladığı inceleniyor.

Jeopolitik denklemde tekrar tekrar karşımıza çıkan temalardan biri, tırmanan belirsizlikler ve buna karşılık ortaya çıkan şaşırtıcı ve kalıcı bir adaptasyon sürecidir.

İHA’lar ile enerji altyapısı arasındaki asimetrik rekabet de bundan farklı değil: Saldırı aksamaya yol açar; aksama sürekli hale geldiğinde ise altyapı, tasarımını yenileyerek kendini uyarlamaya başlar.

Enerji altyapısı doğası gereği savunmasızdır

Rafineriler, depolama tankları, terminaller ve trafo merkezleri tehditler karşısında yer değiştiremez. Az sayıdaki tesisin bile devasa bir kapasiteyi temsil ettiği düşünüldüğünde, sorun daha da derinleşir.

Asimetri, yalnızca maliyetin ötesine geçerek harcanan çabayı da kapsar. Mesele sadece ucuz İHA’ların pahalı rafinerilere zarar verebilmesi değildir; savunan tarafın altyapısını kesintisiz olarak korumak zorunda olması, saldıran tarafın ise tek bir başarıyla bile amacına ulaşabilmesidir.

Bu durum, saldıran taraf için düşük bir maliyetle neredeyse kesin bir kazanç yaratır: Saldıran taraf tüm bir enerji sistemini imha edemese bile, sadece tekrarlanan aksamalar dahi kıtlıklar, lojistik krizler, yüksek tamir masrafları ve siyasi baskı yaratmaya yeterlidir.

Sürekli aksamaların zincirleme etkileri

Ukrayna’nın Rus enerji altyapısına düzenlediği İHA saldırısı serisinin ardından, Rusya’nın benzin üretimi Ağustos sonu itibarıyla iç talebin %70’ine kadar geriledi ve dev rafineriler faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldı. Temmuz ayında Rus petrol ürünlerinin ihracat sevkiyatı tüm zamanların en düşük seviyesine indi.

Bu saldırılar Rusya’yı bir akaryakıt krizine sürükledi; Moskova’yı benzin satışlarına kısıtlama getirmeye, petrol ürünü ithalatını artırmaya ve ihracatı sınırlandırmaya mecbur bıraktı.

Tuapse rafinerisi ve terminali bu birikimli etkiyi açıkça gözler önüne seriyor: Ukrayna’nın tekrarlanan İHA saldırıları, tesisi petrol ürünü yükleme kapasitesinden neredeyse tamamen yoksun bıraktı. Bu da kesintisiz aksamaların, kritik altyapıyı tamamen yok etmeden de nasıl işlevsizleştirebileceğini gösteriyor.

Enerji altyapısına yapılan birkaç saldırıdan sonra adaptasyon garanti değildir. Ancak saldırıların sıklaştığı; hasarı onarmanın artık yetmediği ve uyum sağlamanın şart olduğunu hükümete bildiren kritik bir eşik vardır.

Altyapı karşı saldırıya geçiyor: “Web” sistemi

Rus hükümeti bu mesajı almış görünüyor ve asimetrik savaşın bu yeni biçimine uyum sağlama yolunu altyapısını tahkim etmekte buluyor.

“Web” sistemi, Ukrayna’nın Rus enerji tesislerine düzenlediği saldırılara yanıt olarak RT-Project Technologies tarafından Standard-Elektrik ortaklığıyla geliştirildi. Bu modüler metal yapı; petrol depolama tesislerini, trafo merkezlerini ve diğer altyapıları İHA saldırılarından korumak amacıyla tasarlandı. Geliştiricilerine göre yapı, 200 kg ağırlığa kadar çıkan ve saatte 250 km hızla ilerleyen bir İHA’nın doğrudan çarpmasına dayanabiliyor.

“Web” sisteminin 25 metreden yüksek tesislerin etrafına kurulabildiği ve farklı büyüklükteki alanları kaplayacak şekilde genişletilebildiği belirtiliyor. Sistemin bu özelliği, enerji altyapılarının sabit/hareketsiz yapısına neredeyse mükemmel bir çözüm sunuyor.

Bu yeni yapı özellikle önemlidir; çünkü Rusya daha önce de enerji altyapısını korumayı denemiş ve başarısız olmuştu.

Ukrayna İHA’ları, 9 Temmuz gecesi Rusya’nın Tver Oblastı ve Stavropol Krayı’ndaki petrol depolarını vurarak her iki sahadaki yakıt tanklarını alevler içinde bıraktı. Saldırılardan önce çekilen uydu görüntüleri, tesislerin belirli kısımlarını kaplayan koruyucu İHA savar ağlara rağmen bazı tankların yandığını gösterdi.

“Web” gibi sistemler, İHA korumasının artık geçici bir önlem olmaktan çıktığını, doğrudan kritik altyapının mimarisine entegre edildiğini gösteriyor.

Asimetrik savaş açısından doğurduğu sonuçlar

Önceki analizim, askeri üstünlüğün her zaman altyapısal dokunulmazlık anlamına gelmediğini ortaya koymuştu. Abkayk-Hureys saldırısında ve mevcut Rusya-Ukrayna savaşında görüldüğü üzere; bir ülke gelişmiş hava kuvvetlerine, füze savunma sistemlerine ve elektronik harp kabiliyetlerine sahip olsa bile en kritik tesislerini koruyamayabilir.

Madalyonun diğer yüzü ise, saldıran tarafın rakibini ciddi şekilde zorlamak için saha üstünlüğüne ihtiyaç duymamasıdır.

Bu anlamda saldıran taraf saldırmak için giderek daha düşük bir bedel öderken; savunan taraf konumunu koruyabilmek için sürekli bir maliyet üstlenir. İHA’lar ucuzlayıp erişilebilir hale geldikçe, bu dengesizliği gidermek daha da zorlaşır.

Enerji savaşının değişen maliyetlerini incelerken, enerji altyapısının çatışmalarda hem daha merkezi bir konuma geldiği hem de daha savunmasız kaldığı sonucuna varmıştım. “Web” sistemiyle gördüğümüz şey, bu kırılganlığı riskten korunma (hedge etme) girişimidir. Sonuç olarak ucuz İHA’lar zayıflığı ifşa etmekle kalmıyor; sivil altyapıyı, savunma mekanizmalarını doğrudan kendi tasarımına dahil etmeye zorluyor.

İHA’nın kazanması gerekmiyor

Rus petrol tanklarının etrafına inşa edilen yapıların en ilginç yanı, her İHA’yı durduracak kadar etkili olup olmayacakları değil, en baştan var olmalarıdır. Asimetrik enerji savaşının evrimi, yalnızca ucuz İHA’ların ve bunları engelleyebilecek altyapıların varlığıyla değil; sırf bu tür saldırılar öngörülerek inşa edilen altyapıların varlığıyla ölçülmelidir. Eğer saldırılar enerji savaşının kalıcı bir unsuru haline gelirse, altyapılar en başından itibaren esneklik ve modülerlik yoluyla ayakta kalabilme ilkesi etrafında tasarlanabilir.