Amerika beş İran tankerini vurdu, petrol fiyatı 100 dolara dayandı

ABD ordusu Salı günü yaptığı açıklamada, İran’ın bir ABD Deniz Kuvvetleri savaş gemisine yönelik saldırı girişimlerine misilleme olarak beş İran petrol tankerini imha ettiğini bildirdi. Bu gelişme, haftalardır süren göreceli sakinliği sonlandırarak son günlerde tırmanan çatışmalara bir yenisini ekledi. Gelişme sonrası ham petrol fiyatları 100 dolara yaklaştı.

The New York Times’ın haberine göre, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) yaptığı açıklamada, Umman Körfezi’nde Devrim Muhafızları Ordusu tarafından kullanılan dört ham petrol tankerini ve Hark Adası yakınlarında bir diğerini imha ettiğini belirtti.

İran devlet medyası ise ABD güçlerinin, ülke petrol endüstrisinin merkezi olan Hark Adası kıyılarında ve İran’ın güney sahilindeki liman kenti Cask yakınlarında İran petrol tankerlerine saldırdığını duyurdu.

Devrim Muhafızlarından Misilleme Tehdidi ve Füze Saldırıları

Devrim Muhafızları misilleme yapma sözü vererek, her ikisi de Amerikan güçlerine ev sahipliği yapan Kuveyt ve Bahreyn yakınlarındaki tankerleri mürettebatlarını tahliye etmeleri konusunda uyardı. Kısa bir süre sonra Devrim Muhafızları, Ürdün’deki bir ABD üssüne “ağır füze saldırısı” düzenlediklerini ve iki Amerikan destroyerine ateş açtıklarını açıkladı.

Ürdün ordusundan Çarşamba sabahı erken saatlerde yapılan açıklamada, İran’a ait 18 balistik füzenin hava savunma sistemlerince engellendiği, iki füzenin ise yerleşim olmayan alanlara düştüğü belirtildi. Merkez Komutanlığı, İran’ın iddiaları hakkında hemen bir yorumda bulunmadı.

Başkan Trump, askeri bir kampanyadan İran ekonomisini boğmaya odaklanan bir stratejiye geçmeye çalışsa da, her iki tarafın da ekonomik açıdan hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol sağlama mücadelesi nedeniyle son günlerde çatışmalar yeniden alevlendi.

ABD’li askeri yetkililer, Tahran tarafından vurulan her iki gemiye karşılık üç İran gemisini vurma sözü verdi. Ancak İran, en büyük kozlarından birini korumak amacıyla küresel petrol arzını sekteye uğratarak gemilere ateş açmaya devam etti.

Sonuç ise tam bir kilitlenme oldu.

Gölge Ağlar ve Karşılıklı Deniz Saldırıları

Merkez Komutanlığı, Salı günü hedef alınan İran tankerlerinin Devrim Muhafızları Ordusunu ve bölgedeki vekillerini finanse eden “milyarlarca dolarlık bir gölge tanker ağının parçası” olduğunu söyledi. Açıklamada, saldırıların İran’ın iki gün içinde iki kez bir ABD savaş gemisine balistik füze fırlatmasının ardından geldiği ifade edildi.

İran, ABD savaş gemilerini hedef alma yönündeki yeni girişimleri hemen doğrulamadı ancak hafta sonu benzer bir döngü yaşandı. Cumartesi günü hem Birleşik Devletler hem de İran, birbirlerinin gemilerine saldırdıklarını açıkladı.

Merkez Komutanlığı, İran’ın iki ABD savaş gemisine saldırma girişimlerine yanıt olarak üç İran ham petrol taşıyıcısını vurduğunu belirtti. İran ise Amerikan gemilerini hedef aldığının sorumluluğunu üstlendi ve ABD saldırılarına altı gemiye daha saldırdığını iddia ederek yanıt verdi.

Karşılıklı deniz saldırıları, Birleşik Devletler’in Güney İran’ı bombalamasından, haftalardır görülen en şiddetli çatışmalardan birini tetiklemesinden ve bir düğünde sivillerin ölümüne yol açmasından günler sonra geldi.

İran İnsansız Deniz Aracını Ele Geçirdiğini İddia Etti

Salı günkü ABD saldırıları, iki ülkenin denizdeki sürtüşmesinin tek işareti değildi.

Saatler önce İran donanması, boğazda insansız bir Amerikan su altı aracını ele geçirdiğini iddia etti. Devlet medyasında yer alan açıklamaya göre araç, gözetleme ve mayın tespiti de dahil olmak üzere “derin sularda bağımsız olarak uzun süreli görevler yürütmek üzere tasarlanmıştı.”

Merkez Komutanlığı sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins, ABD güçleri tarafından devam eden operasyonları desteklemek ve bölgesel suları incelemek amacıyla işletilen su altı dronunun bir günden uzun bir süre önce arızalandığını söyledi. Dronun hassas veriler toplamadığını veya gizli ekipman taşımadığını, “hatalı” eski bir model olduğunu belirtti. Hawkins, teknolojinin ele geçirildiğine dair İran haberlerini doğrulayamayacağını ifade etti.

Hürmüz Boğazı’nda Gerilim Tırmanıyor

İran, güney kıyısında yer alan ve petrol ile diğer kritik kaynakların geçişi için önemli bir su yolu olan Hürmüz Boğazı’ndan gemilerin geçişini kontrol etmesine izin verilmesi konusunda ısrar ediyor. Birleşik Devletler ve İsrail’in Şubat ayında savaşı başlatmasının ardından boğazdaki gemi trafiği dikkate değer bir şekilde düştü.

ABD Donanması, gemilerin Umman kıyılarına yakın güney rotasından geçmesine yardımcı oluyor ve bu durum İran’ın saldırılarını çekiyor.

Son günlerde yaşanan şiddet olayları, İran ile Birleşik Devletler arasındaki çatışmada yaklaşık bir aydır süren göreceli sakinliğin ardından geldi.

Ağustos ayı sonlarında taraflar karşılıklı ateş açmıştı. Eş zamanlı olarak Trump, Birleşik Devletler’in İran’ın nükleer tesisi olduğundan şüphelenilen Kazma Dağı’nı “çok yakında” vurabileceğini söyleyerek tehditlerini yinelemişti.

Stratejisini değiştiren Trump yönetimi, İran limanlarına deniz ablukası uygulayarak ve Tahran’a yönelik yaptırımları artırarak ülkeyi ekonomik olarak sıkıştırmaya çalıştı.

Ancak son çatışmalar bunu yapmanın zorluklarını ortaya koydu. Yaptırımları eksiksiz bir şekilde uygulamak son derece zordur ve İran örneğinde bu durum, müttefiklerle ve başta Çin olmak üzere misilleme yapma kapasitesine sahip güçlü rakiplerle tehlikeli karşı karşıya gelişlere yol açabilir.