New York Times: Erdoğan’ın rakiplerini zayıflatma hamlesi
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi’nin CHP’nin 2023 kurultayına yönelik verdiği "mutlak butlan" kararı, dünya basında büyük ses getirdi. The New York Times gazetesinin haberinin tam metni burada. Neredeyse bütün dünya kararı "CHP'yi zayıflatmaya yönelik darbe" olarak gördü.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi’nin mevcut CHP yönetimini seçen parti kurultaylarını “yok hükmünde” sayıp Kemal Kılıçdaroğlu’nu yeniden parti genel başkanlığına getirmesi dünya çapında yankı uyandırdı.
Olayla ilgili en ayrıntılı haberlerden biri The New York Times gazetesinde yayımlandı. Gazetenin “Türk mahkemesinin kararı Erdoğan’ın rakipleri için yeni sorunlar anlamına geliyor” başlıklı haberini tam metin çevirisiyle sunuyoruz:
“Perşembe günü bir Türk mahkemesi, ülkenin ana muhalefet partisinin liderlerini görevden aldı. Bu sürpriz karar, ülkenin bir sonraki cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın muhaliflerini daha da zayıflatacak gibi görünüyor.
Karar, muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi’nin, kariyeri boyunca birçok seçim kaybeden ve en son 2023 cumhurbaşkanlığı yarışında Erdoğan’a yenilen eski genel başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nu yeniden göreve getirmesini emretti.
Bu karar, Erdoğan’ın eleştirmenlerinin, kendisine yönelik siyasi tehditleri ortadan kaldırmayı ve Türkiye’nin en üst düzey siyasetçisi olarak uzun süreli görevine son vermek isteyenler arasında kaos yaratmayı amaçladığını söylediği bir dizi yasal hamlenin sonuncusu.
Muhalefetin cumhurbaşkanı adayı, eski İstanbul Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, yolsuzluk, casusluk ve destekçilerinin siyasi amaçlı olduğunu düşündüğü diğer suçlamalarla tutuklu yargılanıyor. Çok sayıda başka seçilmiş belediye başkanı ve muhalefet yetkilisi de benzer suçlamalarla hapse atıldı.
Birçok hukuk uzmanı, Erdoğan’ın Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından yönetilen hükümetin, siyasi muhalefeti yeniden şekillendirmek için mahkemeler üzerindeki etkisini kullanmaya çalıştığını söylüyor.
İstanbul Altınbaş Üniversitesi Ceza Hukuku Profesörü Hasan Sinar, “İktidar partisi, neredeyse tamamen kendi kontrolü altında olan yargıyı kullanarak muhalefetini şekillendiriyor” dedi.
Hükümet, mahkemelerin siyasi müdahaleden uzak olduğunu ısrarla savunuyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek Perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada, mahkemenin “bağımsız ve objektif” bir karar verdiğini söyledi.
Karar, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) liderliği için yapılan 2023 iç seçimlerinin sonuçlarını, oylamanın nasıl yürütüldüğüne dair iddia edilen usulsüzlükler nedeniyle geçersiz kıldı.
Muhalefet partisi liderleri, üyelerini kararı protesto etmeye çağırdı ve birçok kişi Perşembe akşamı başkent Ankara’daki CHP genel merkezi önünde toplandı.
Bu karar, 72 yaşında olan ve 23 yıldır başbakan veya cumhurbaşkanı olarak iktidarda bulunan Erdoğan’ın ülke içinde siyasi zorluklarla karşı karşıya olduğu bir dönemde geldi.
Son dört yıldır yüzde 30 ile 80 arasında değişen sürekli yıllık enflasyon, birçok işçi ve orta sınıf Türk’ün mali durumunu alt üst etti. Ekonomik sıkıntılar, Erdoğan’ın partisinin 2024’te ülke genelindeki belediye seçimlerinde kayıplar yaşamasına katkıda bulundu.
Cumhurbaşkanlığı görev süresi sınırlamaları, Erdoğan’ın mevcut görev süresini 2028’de tamamlaması durumunda yeniden aday olmasını engelleyecek. Ancak, çoğu uzmanın beklediği gibi, Parlamento erken seçim çağrısında bulunursa, yasal olarak bir dönem daha aday olabilir.
Erdoğan’ın iktidardaki ilk yılları dramatik bir kalkınma ve ekonomik büyümeye sahne olurken, eleştirmenleri onu giderek daha otoriter olmakla ve devletin gücünü düşmanlarına karşı kullanmakla suçluyor.
Gürlek, Perşembe günü Ankara’daki bir temyiz mahkemesinin verdiği kararda, bazı parti delegelerinin 2023’te Kılıçdaroğlu’nun halefini seçmek için yapılan iç seçimde oylarını etkilemek için vaat edildiğini veya menfaat elde ettiğini ve bunun partinin bütünlüğünü zedelediğini tespit ettiğini söyledi.
Mahkeme, partinin bu seçimden önceki liderliğini geri getirmesi gerektiğine, eski parti başkanı Kılıçdaroğlu’nun da en üst göreve dönmesi gerektiğine hükmetti.
Karar, ekonomiyi yönetme biçimi ve muhalif liderlerin tutuklanması nedeniyle Erdoğan’ı sert bir şekilde eleştiren parti liderlerini saf dışı bıraktı. Ayrıca, Erdoğan’a karşı bir dizi seçim yenilgisi de dahil olmak üzere 13 yıl boyunca partiyi yöneten eski bir devlet memuru olan Kılıçdaroğlu’nun siyasi kariyerini yeniden canlandırdı.
X’te yaptığı bir paylaşımda Kılıçdaroğlu, kararın partiyi bölmek yerine birleştirmesi gerektiğini söyledi.
“Kimse endişelenmesin,” diyen Kılıçdaroğlu, partinin “iktidara doğru yürüyüşüne devam edeceğini” de sözlerine ekledi.
Perşembe günü verilen karara itiraz edilebilir, ancak bu arada Kılıçdaroğlu ve eski parti yönetimi görevi devralacak. Kılıçdaroğlu’nun, partinin yeni lideri olarak, kendisini göreve getiren karara itiraz edip etmeyeceği belirsiz.
Hukuk profesörü Sinar ve hükümet müdahalesine karşı diğer kurumları savunmuş deneyimli avukat Akın Atalay, kararı emsalsiz ve hukuki dayanağı hatalı olarak nitelendirdi.
Atalay, “Hukuk kuralları bu kararı açıklayamaz” diyerek, bunun “hükümete yakın yargı mensupları tarafından ilan edilen” siyasi bir hamle olduğunu söyledi.
Hükümetin kendi üyelerinin seçmesine izin vermek yerine bir siyasi partinin liderliğini belirlemesinin, Türkiye’nin demokratik geleneğini zedelediğini belirtti.
“Bu, demokrasiye büyük bir darbe” dedi.
Kararın ardından Ankara’da gazetecilere konuşan Adalet Bakanı Gürlek ise mahkemenin kararını tam tersi bir şekilde değerlendirerek, “Bu karar, vatandaşlarımızın demokrasiye olan güvenini güçlendiriyor” dedi.”
Bloomberg: CHP’deki yargı kararı muhalefet için “ciddi darbe” olarak görülüyor
ABD merkezli Bloomberg yayın kuruluşu, “Türkiye’de bir mahkeme, muhalefet lideri Özgür Özel’i görevden aldı; bu karar, Erdoğan’ın rakiplerine büyük bir darbe vurdu” başlıklı haberinde, Türkiye’de bir mahkemenin Özgür Özel’in CHP Genel Başkanlığı’nı geçersiz sayan kararının, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan karşısındaki muhalefet açısından ciddi bir darbe olarak değerlendirildiğini yazdı.
Haberde, mahkemenin CHP’nin 2023 kurultay sürecine ilişkin usulsüzlük iddialarını kabul ederek “mutlak butlan” yönünde karar verdiğini ve bunun Özel yönetiminin hukuki meşruiyetini tartışmalı hale getirdiğini belirtti. Kararın, eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden partinin başına dönebileceği ihtimalini gündeme taşıdığı ifade edildi.
Haberde, CHP’nin son yerel seçimlerde AK Parti karşısında önemli başarı elde ettiğine dikkat çekilerek, kararın Türkiye’de siyasi dengeler açısından kritik görüldüğü kaydedildi. Muhalefet çevrelerinin kararı “yargı yoluyla siyasi müdahale” olarak değerlendirdiği aktarılan haberde, iktidar kanadının ise sürecin hukuki olduğu görüşünü savunduğu belirtildi.
Piyasalarda ve yatırımcı çevrelerinde siyasi belirsizlik kaygısının arttığı ifade edilen haberde, Türkiye’de hukuk devleti ve demokratik kurumlara ilişkin tartışmaların yeniden öne çıktığı vurgulandı. Bloomberg, CHP’de yaşanabilecek olası liderlik krizinin muhalefetin erken seçim ve anayasa tartışmalarındaki pozisyonunu zayıflatabileceği değerlendirmesinde bulundu.
Reuters: CHP kararı, Erdoğan’ın siyasi rakiplerine yönelik “son büyük darbe” olarak görülüyor
Batı medyasından Reuters haber ajansı da “Türkiye’deki bir mahkeme, muhalefet liderini görevden aldı; bu, Erdoğan’ın rakiplerine vurulmuş son darbe oldu” başlığını kullandı. Reuters, Ankara’daki bir mahkemenin CHP’nin 2023 kurultayını iptal ederek Genel Başkan Özgür Özel’in seçildiği kongreyi geçersiz saydığını ve kararın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın siyasi rakiplerine yönelik “son büyük darbe” olarak değerlendirildiğini yazdı.
Haberde, mahkemenin CHP’nin 38. Olağan Kurultayı’nda usulsüzlük bulunduğuna hükmederek kongreyi iptal ettiği, karar doğrultusunda eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden partinin başına dönmesinin gündeme geldiği belirtildi. Reuters, kararın son bir yılda CHP’ye yönelik yürütülen geniş kapsamlı hukuki süreçlerin devamı niteliğinde olduğu vurgulanırken, CHP’li belediye başkanları ve parti yöneticilerine yönelik soruşturmalar hatırlatıldı.
Haberde, tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu üzerinden başlayan baskının zamanla doğrudan CHP yönetimine yöneldiği değerlendirmesine yer verildi. Reuters, İmamoğlu’nun Erdoğan’ın en güçlü siyasi rakiplerinden biri olarak görüldüğünü kaydetti. CHP’nin tüm suçlamaları reddettiği ve süreci “siyasi amaçlı yargı operasyonu” olarak değerlendirdiği aktarılırken, hükümet cephesinin ise Türkiye’de yargının bağımsız olduğu görüşünü savunduğu belirtildi.
Reuters, kararın yalnızca CHP içinde değil piyasalarında da etkili olabileceğini, benzer dava süreçlerinde Türk lirası ve tahviller üzerinde baskı oluştuğunu hatırlattı. Ajans ayrıca, sürecin Türkiye’de demokrasi ve hukuk devleti tartışmalarını yeniden gündeme taşıdığı değerlendirmesinde bulundu.
AFP: Türkiye’de mahkeme, 2024 seçimlerinde Erdoğan’ın partisini yenen CHP yönetimini görevden uzaklaştırdı
Fransa merkezli ajansı Agence France-Presse (AFP) de “Türkiye’de mahkeme, 2024 seçimlerinde Erdoğan’ın AKP’sini mağlup eden ana muhalefet partisinin yönetimini görevden uzaklaştırdı” başlığını kullandı.
AFP, haberinde, “Ankara’daki bir mahkeme, ülkenin ana muhalefet partisi CHP’nin yönetimini görevden uzaklaştırdı. CHP, 2024 yerel seçimlerinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iktidardaki AKP’sine karşı önemli bir zafer elde etmişti” ifadelerini kullandı.
Al-Monitor: CHP kararı, muhalefete yönelik baskıların son halkası olarak görülüyor
ABD merkezli Orta Doğu haberleri ve makaleleriyle öne çıkan Al-Monitor, “Muhalefete yönelik baskılar sürerken Türk mahkemesi CHP yönetimini görevden aldı” başlıklı haberinde, Türkiye’de bir mahkemenin CHP yönetimine ilişkin verdiği “mutlak butlan” kararının, muhalefet üzerindeki baskıların son örneklerinden biri olarak değerlendirildiğini ele aldı.
Haberde, mahkemenin CHP’nin 2023 kurultayını geçersiz sayarak Genel Başkan Özgür Özel ve mevcut yönetimin hukuki durumunu tartışmalı hale getirdiği belirtildi. Kararın, eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden partinin başına dönmesinin önünü açabileceği ifade edildi.
Al-Monitor, sürecin yalnızca CHP içindeki bir kriz olarak değil, Türkiye’de muhalefete yönelik genel baskının parçası olarak değerlendirildiği kaydedildi. Haberde belediye başkanlarına yönelik soruşturmalar, kayyum uygulamaları ve muhalif siyasetçilere açılan davalar da hatırlatıldı.
CHP’li isimlerin kararı “siyasi operasyon” olarak nitelendirdiği aktarılırken, iktidar çevrelerinin ise sürecin bağımsız yargının işi olduğunu savunduğu belirtildi. Haberde, CHP’nin 2024 yerel seçimlerindeki başarısının ardından parti üzerindeki hukuki baskının arttığı değerlendirmesine yer verildi.
Haberde ayrıca, olası bir liderlik krizinin muhalefetin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan karşısındaki birlik görüntüsünü zedeleyebileceği ve erken seçim tartışmalarını etkileyebileceği yorumu yapıldı. Al-Monitor, söz konusu kararın uluslararası yatırımcılar ve Batılı diplomatik çevrelerde, Türkiye’de demokratik kurumların işleyişine ilişkin yeni soru işaretleri yarattığını da vurguladı.
Euronews: CHP kararı partide hukuki ve siyasi kriz tartışması yarattı
Avrupa merkezli yayın kuruluşu Euronews, “CHP için ‘mutlak butlan’ kararı: Kılıçdaroğlu’nun göreve iadesine karar verildi” başlığıyla, CHP’nin 2023 kurultayına ilişkin davada verilen “mutlak butlan” kararının parti yönetiminde ciddi bir hukuki ve siyasi kriz yarattığını yazdı.
Haberde, Ankara’daki mahkemenin CHP’nin 38. Olağan Kurultayı’nı hukuken geçersiz saydığı, bu nedenle kurultayda genel başkan seçilen Özgür Özel ile mevcut yönetimin meşruiyetinin tartışmalı hale geldiği belirtildi. Euronews, “mutlak butlan” kararının hukukta işlemin baştan itibaren hiç yapılmamış sayılması anlamına geldiğini aktarırken, eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden göreve dönebileceğine ilişkin değerlendirmelerin yapıldığını kaydetti.
Haberde, CHP yönetiminin kararı “siyasi müdahale” olarak değerlendirdiği ve süreci üst mahkemelere taşıyacağının belirtildiği ifade edildi. Parti içinde olağanüstü kurultay ve yeni yönetim senaryolarının da gündemde olduğu aktarıldı. Euronews, kararın yalnızca CHP iç siyasetini değil, Türkiye ekonomisi ve siyasi istikrar tartışmalarını da etkileyebileceğine dikkat çekildi. Özellikle piyasalarda belirsizlik kaygısının arttığı vurgulandı.
Haberde ayrıca, CHP’nin 2024 yerel seçimlerindeki başarısının ardından başlayan yargı süreçlerinin muhalefet üzerinde baskı oluşturduğu yönündeki yorumlara da yer verildi.
Oyunlar ve Bulmacalar